Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej
Datos de la Revista
| Tipo | JOURNAL |
|---|---|
| Editorial | Stowarzyszenie Filozofii Prawa i Filozofii Spolecznej - Sekcja Polska IVR |
| ISSN | 2082-3304 |
| Scopus | 21101093362 |
| Wikidata | Q96704039 |
| OpenAlex | S4210214304 |
| MAG | 4210214304 |
| Sitio web | https://api.elsevier.com/content/serial/title/issn/2082-3304 |
| Total de publicaciones | 227 |
| Periodo de cobertura | 2020 - 2026 |
| País | PL |
| Idioma | EN |
| Acceso | Open Access • OA Diamante |
| Indexación | Indexada en DOAJ • Indexada en Scopus |
| Citada por | 2 |
| Factor de impacto | 0.086 |
| SJR | 0.132 (Q4) |
| SNIP | 0.507 |
| CiteScore | 0.3 |
| Índice h | 1 |
| Media de citas en 2 años | 0.0192 |
| Participación femenina en la autoría | 45.0% |
This journal focuses on the philosophy of law and social philosophy. Social philosophy is foundational to social theory, and philosophy of law can directly inform legal anthropology, making this a closely cognate venue
Law · Social Sciences (miscellaneous) · Academic Freedom and Politics · Classical Studies and Legal History · Comparative and International Law Studies · Education and Cultural Studies · European and International Law Studies · Free Will and Agency · Intellectual Property Rights and Media · International Law and Human Rights
Problem państwa doskonałego w perspektywie Pascalowskich rozważań o prawie i sprawiedliwości
Celem artykułu jest ukazanie idei państwa oraz jego realności w filozofii Błażeja Pascala, myśliciela XVII wieku. Autorka przybliża epokę, w której żył Pascal, zwracając uwagę na zmianę postrzegania rzeczywistości, czyli przeniesienie akcentu z przedmiotu na podmiot poznania, czyli na człowieka. Efektem tego było odwrócenie wielowiekowych tendencji, czyli wyniesienie epistemologii nad ontologię, co pociągnęło za sobą upadek teocentryzmu na rzecz …
IV Górska Rajdokonferencja Filozofii Prawa – Sekcji Polskiej IVR pt. „Sprawa teorji prawa”, Karkonosze, 20–22 września 2025 r
Nomos podatków globalnych – szkic problemu
Celem badań było przeprowadzenie analizy możliwości wykorzystania pojęcia nomos do lepszego zrozumienia koncepcji inkorporacji podatków globalnych, a także zachęcenie badaczy zainteresowanych tą tematyką do spojrzenia na propozycję wprowadzenia takich podatków z perspektywy powstałej dzięki użyciu narzędzi odmiennych od tradycyjnych ujęć ius i lex. Analiza może pomóc zrozumieć szerokie możliwości otwierające się przed badaczami dziedzin zdominowa…
VIII Międzynarodowa Konferencja Naukowa pt. „W trosce o bezpieczeństwo i rozwój dziecka. Dziecko wobec nadużyć technologii”, Politechnika Opolska, 19–21 listopada 2025 r
Seminarium Tischnerowskie, Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego, 24 czerwca 2025 r
Filozofia pracy Stanisława Brzozowskiego a poszukiwanie nowego suwerena
Polski model ustrojowy opiera się na wyrażonej w art. 4 Konstytucji zasadzie suwerennej władzy Narodu. Tak jednoznaczne określenie suwerena okazuje się jednak problematyczne w praktyce oraz bywa krytykowane przez istotną część doktryny. Celem artykułu jest propozycja zmiany polskiego modelu suwerenności Narodu, dokonana na podstawie filozofii pracy Stanisława Brzozowskiego. Poprzez analizę jego tekstów filozoficznych zaproponowane zostają sposoby…
Nudge Without Evidence: The Hidden Risks of Behavioural Policy
Interwencje Nudge zyskały na znaczeniu jako narzędzia regulacyjne oparte na podstawach empirycznych w zakresie procesu podejmowania decyzji. Udane interwencje behawioralne wymagają rygorystycznego przygotowania, w tym starannie zaprojektowanych randomizowanych badań kontrolowanych (RCT) i badań pilotażowych, aby zapewnić osiągnięcie oczekiwanych efektów. W praktyce jednak wiele z tych działań nie przynosi zamierzonych rezultatów. W niniejszym art…
Wnioskowanie heurystyczne w praktyce orzeczniczej sądów polskich i niektóre jego implikacje dla stosowania prawa
Wnioskowanie heurystyczne oznacza skrócone i uproszczone rozumowanie. Jak pokazały badania Daniela Kahnemana i Amosa Tversky’ego, heurystyki wydawania sądów obecne są stosunkowo często w myśleniu ludzkim, pomimo że mogą prowadzić do pewnych błędów poznawczych. Stąd wydaje się wysoce prawdopodobne, że mogą być obecne również w rozumowaniach sędziów podczas stosowania prawa i wydawania rozstrzygnięć sądowych. W związku z tym niniejszy artykuł jako …
Determinizm i wolna wola w doktrynie prawa karnego – wybrane konteksty. Propozycja kompatybilistyczna
Celem artykułu jest przedstawienie stanowisk prezentowanych w polskiej doktrynie prawa karnego odnośnie do determinizmu i wolnej woli. Wydaje się, że w doktrynie przeważa podejście inkompatybilistyczne oraz libertariańskie. Natomiast w artykule przyjmuję pozycję kompatybilistyczną, inspirowaną koncepcją M.S. Moore’a wyłożoną w jego książce pt. Mechanical Choices. W tekście bronię tezy, że odpowiedzialność karna daje się utrzymać niezależnie od pr…
Stosowanie prawa łaski przez Prezydenta RP w świetle argumentów spoza tekstu Konstytucji – materiały legislacyjne i utrwalona praktyka (studium przypadku)
Przypadek polegający na zastosowaniu przez Prezydenta RP prawa łaski wobec osób, które nie zostały prawomocnie skazane, ożywił toczące się już wcześniej dyskusje w kwestii dotyczącej tego, czy działanie takie jest zgodne z Konstytucją. Problematyczna w tym zakresie jest nie tylko dopuszczalność tzw. abolicji indywidualnej, ale również sam sposób ułaskawienia z pominięciem procedury przewidzianej przepisami Kodeksu postępowania karnego. Jako że sp…
Spencer and Kropotkin: Two Takes on Evolutionary Sources of Social Norms
Artykuł ma na celu przedstawienie i analizę dwóch różnych podejść do kwestii ewolucyjnych źródeł norm społecznych. Poglądy analizowane w pracy pochodzą od znanych dziewiętnastowiecznych filozofów: Herberta Spencera i Piotra Kropotkina. Pierwszy z nich łączony jest na ogół z tak zwanym darwinizmem społecznym. Rozważania zawarte w artykule pokazują, dlaczego taka klasyfikacja Spencera może być myląca. Kropotkin jest z kolei przedstawicielem rosyjsk…
Czynniki podlegające ocenie i kwalifikacji w postępowaniu sądowym o rozwiązanie przysposobienia – badania akt spraw prowadzonych przez sądy rejonowe miasta Warszawy
Rozwiązanie przysposobienia to skomplikowany i wymagający proces, który opiera się nie tylko na regulacjach prawnych, ale też na aspektach związanych z innymi dziedzinami, takimi jak psychologia, pedagogika, socjologia czy moralność. Proces ten wymaga szczególnej uwagi skierowanej na dziecko, jego trudną sytuację i potrzeby, a także działania z dużą dokładnością, ostrożnością, a nawet delikatnością. W związku z tym w artykule skoncentrowano się n…
Odczytywanie reguł konstytutywnych z tekstu prawnego. Przykład ułaskawienia
Celem artykułu jest przedstawienie sposobu postępowania interpretacyjnego, które prowadzi do odczytania z tekstu prawnego reguły konstytutywnej prawnej czynności konwencjonalnej z wykorzystaniem dyrektyw interpretacyjnych przyjętych w derywacyjnej koncepcji wykładni prawa. Na przykładzie prawnej czynności ułaskawienia pokazujemy, jak proces taki może przebiegać proces interpretacji tekstu prawnego w każdej z trzech faz tego procesu wyróżnianych w…
Prawo, teatr i empatia – czyli Teatr Legislacyjny
W tekście prezentuję zagadnienie Teatru Legislacyjnego przyjmując, po raz pierwszy w rozważaniach na ten temat, socjologiczno-prawną perspektywę. Analizując kontekst procesów partycypacyjnych, nakreślam tło, w którym Teatr Legislacyjny jest istotny w myśleniu o partycypacji czy jej przejawach. W publikacji prezentuję zarówno początki Teatru Legislacyjnego – jako procesu służącego generowaniu pomysłów dotyczących zmiany prawnych czy ich implementa…
Ochrona niezawisłości sędziowskiej na tle historycznego rozwoju klauzuli good behaviour jako podstawy odwołania sędziego w prawie angielskim i amerykańskim
W zachodniej tradycji politycznej sędziowie są strażnikami rządów prawa. Jednak i oni ulegają błędom, zaniedbaniom czy korupcji. Dobrze ułożony ustrój wymaga środków tak zabezpieczających niezależność sądownictwa, jak też środków kontroli, jak np. możliwości usunięcia z urzędu. Sędziowie wyższych sądów (w Wielkiej Brytanii) i sędziowie federalni (w USA) są zabezpieczeni w swej niezależności przez klauzulę „good behaviour”, która pozwala na ich zł…
Wszystkie myśli dozwolone. W obronie (niemal) absolutnej wolności nauki
Nie ma zgody co do tego, czy wolność nauki jest odmianą (być może podzbiorem) wolności słowa – wolnością indywidualną, przysługującą osobom w ich relacjach do innych osób i do państwa – czy też kompleksem norm do wolności słowa niepodobnym, o odmiennej genezie, a do tego przysługującym nie jednostkom, lecz społeczności akademickiej jako takiej. Bez względu na to, które z tych stanowisk uznać za trafne, niektóre wypracowane w amerykańskim orzeczni…
Kongres Sekcji Polskiej Stowarzyszenia Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej (IVR): „Zmiany społeczne a zmiany w prawie. Aksjologia, konstytucja, integracja europejska”, Wydział Prawa i Administracji…
Academic Freedom on the Frontlines of Culture Wars: Stanley Fish and the Freedom of Expression of a University Teacher
Academic freedom of expression today is caught in the crossfire of many intense culture wars. Traditional liberal defences of free expression and freedom of speech seem to be insufficient. This paper argues that we need a fresh theoretical lens to understand and solve these conflictual situations in which university teachers often find themselves. Adopting an analytical and philosophical approach grounded in legal theory, my paper uses Stanley Fi…
O wolności akademickiej. Komentarz do stanowiska Ronalda Dworkina
Celem artykułu jest analiza doktryny wolności akademickiej zaproponowanej przez Ronalda Dworkina. W ramach tego celu podejmowane są dwa zadania. Pierwsze z nich ma charakter rekonstrukcyjny i polega na odtworzeniu najważniejszych elementów interesującego mnie stanowiska, zaś drugie można określić mianem „krytycznego”, a jego istota sprowadza się do krótkiego przedyskutowania kilku z wątpliwości i zarzutów, jakie w stosunku argumentacji Dworkinows…
Nauczyciel akademicki w momencie kryzysu rządów prawa. Dynamika i perspektywy na przykładzie nauczyciela akademickiego będącego prawnikiem
W czasie kryzysu rządów prawa należy zadać pytanie o weryfikację roli i zdań najważniejszych instytucji życia publicznego. Jedną z kwestii wymagających podjęcia stanowi problematyka zadań środowiska akademickiego w momencie, gdy dochodzi do łamania konstytucji przez sprawujących władzę, upartyjnienia systemu, czy lekceważenia praw mniejszości. Często działania naruszających rządy prawa dotyczą także nauczania akademickiego, które według nich powi…
Freedom of Speech of an Academic Teacher: Some Conceptual Clarifications and a Landscape of Challenges
In presenting this special issue of the “Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej. Journal of the Polish Section of IVR”, we would like not only to briefly introduce the contents of the individual articles that make up this volume but also to attempt to outline the field of research we are entering. We pursue these tasks in the following order. In the introductory section (1) we present the reasons why it is important and necessary today t…
Wolność debaty akademickiej dla wszystkich czy dla wybranych? Postawy studentów wobec granic wolności słowa nauczycieli akademickich
W ostatnich latach częściej mówi się o zagrożeniach dla wolności debaty i wolności słowa na uczelniach wyższych, w kontekście trendu społecznego zwanego kulturą unieważniania (ang. cancel culture). Kultura unieważniania to strategia wywierania presji społecznej, która na uniwersytetach, szczególnie zachodnich, może skutkować wykluczaniem nauczycieli akademickich z różnych form działania na uczelni, jeśli ich działania lub poglądy zostały oceniane…
Between Protection and Restriction: Academic Freedom in the Case Law of Turkish Administrative Courts Through the Lens of Frederick Schauer
The question of freedom of expression involves more than just the ability to voice an idea; it also encompasses the broader context in which such expression emerges. Nevertheless, in legal discussions the focus is often narrowed to the boundaries of what may or may not be said. These discussions frequently remain confined within a binary framework of restriction versus protection, primarily through legal instruments, and seldom move beyond this l…
The forgotten genocide. Extermination of the Crimean Tatars
The present study was motivated by the authors’ intention to analyse the actions of the USSR authorities in 1944 in Crimea against the local Tatar population. The central thesis of the study is that these actions can be classified as genocide. The study’s starting point is an analysis of the concept of R. Lemkin, who was the first to use the term “genocide”, describing its techniques, means, goals and causes. It is also noted that, in the subsequ…
Ocena protestów w Radomiu w 1976 r. z perspektywy ekonomicznej analiza prawa
The subject of the article is an attempt to evaluate the events that took place in Radom in 1976 from the perspective of the tools used by Law & Economics. The basic aim of the article is to attempt to answer the question whether, if the legislator had used the Law & Economics assumptions in the lawmaking process during the communist period, there would have been social unrest in Radom and other parts of the country. Unrest, during which the pers…
Wokół wybranych wątków filozofii moralnej Josepha Raza. Część I
One of the most eminent contemporary legal philosophers, Joseph Raz, made significant contributions not only to the aforementioned discipline, but also to political philosophy and moral philosophy, the three branches which, in his view, contribute to practical philosophy. J. Raz’s achievements in the latter two areas are less familiar to the Polish reader than his concepts in the field of jurisprudence, all the more so because none of his works, …
Od ochrony prawnej ku prawom zwierząt - między świadomością moralną a prawną. Ewolucja podejścia na przykładzie orzecznictwa sądowoadministracyjnego
The aim of the article is to analyse the possibility and necessity of empowering animals as 'non-personal' legal subjects under Polish law, indicating the relevant case law (of ordinary and, mainly, administrative courts). The research assumption is the statement that, although administrative case law contains elements of a fairly progressive approach that results in an interpretation of the applicable provisions on the protection and (rudimentar…
Legislative Materials in the Light of Polish and Spanish Law, Judicial Practice and Theoretical Literature
The purpose of the paper is to present a comparative analysis of the use of legislative materials in the process of statutory interpretation in Poland and Spain, by referring to statutes, theoretical literature and case law. The paper is divided into three parts. The first part shows that in difficult cases, when the text is not clear enough as an evidence of the legislator’s intention, other evidence should be sought, including the legislative m…
Koncepcja moralności publicznej Lorda Patricka Devlina a orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka
The aim of this article is to present the case law of the European Court of Human Rights (ECtHR), in cases concerning public morality, in the context of one of the most important debates in 20th century legal philosophy: the dispute between Patrick Devlin and Herbert L.A. Hart. In order to achieve this aim, I first describe the key theses defended by these scholars and explain the historical circumstances in which the debate arose. Then I analyse…
Identyfikowanie czynności procesowych dokonywanych w ramach rozprawy sądowej. Rozważania na tle rzeczywistych wypowiedzi nieprofesjonalnych uczestników postępowania
The empirical research of the communication process at the trials which were held in common courts indicated, in particular, that the utterances of trial participants, despite their varied verbal forms, were identified as procedural acts. In addition, these verbal forms were often significantly different from the explicit forms where proper legal terms were used. The aforementioned results of the analysis lead the author to pose the following que…
Kontrowersje światopoglądowe w miejscu pracy – uwagi teoretycznoprawne do sprawy pracownika krakowskiej Ikea
The point of departure of my paper is the case of the Ikea employee, who was fired from his work for criticizing the workplace policy of his employer. In the paper I analyze two possible versions of the religious discrimination objection that can be raised with respect to the employer’s decision. In my opinion none of these two versions can be maintained. Regarding the first of these versions – the religious harassment charge – I claim that the e…
Collaborative Law - praktyka prawnicza oparta na współpracy
The main aim of the paper is to characterize the assumptions of the original legal practice based on cooperation, usually referred to as collaborative law. In order to achieve this goal, the author considers the following issues: 1) the essence, principles and limitations of collaborative law; 2) selected features of collaborative practice; 3) the main differences and similarities between collaborative law and mediation. The conclusion of the art…
Nostalgic Constitutional Identity
The paper deals with the link between the notions of constitutional identity and nostalgic collective memory. Starting from the notion of nostalgia of postmodern society as used in social theory, it shows that this cultural condition is reflected in in constitutions. The point of reference for contemporary political projects is no longer the future but the past. Longing for a lost homeland becomes a dominant social emotion. The author shows that …
Articles 55a and 55b of the IPN Act and the Dialogue about the Holocaust in Poland
Relations between the Holocaust, memory, and law are constantly reconceptualized. In the second decade of the 21st century there is no clear consensus on the way the Holocaust, memory, and law are or should be interconnected, especially in Central and Eastern Europe. A striking example of the new dynamics of those tensions is an amendment to the Act on the Institute of National Remembrance, which in January 2018 inserted Articles 55a and 55b. The…
Transitional Justice and the Constitutional Crisis: The Case of Poland (2015–2019)
During the last four years the situation in Poland has been a matter of interest to the worldwide legal community mostly due to the constitutional crisis. Yet, the years 2015–2019 were also a time of a revival of transitional justice measures, such as cleansing the public sphere of communist symbols, remodelling of lustration law, and further reduction of pensions of communist secret service employees and officers. In this paper I argue that thes…
Instrumentalization of Law in the Context of Memory Policies in Central and Eastern Europe after 1989
The main goal of the article is to conduct case studies of CEE memory policies introduced after the fall of communism and to present them as an interesting field for examining the instrumentalization of law. The primary research question is: Do several case studies of several memory policies implemented in post-communist states help to examine the theoretical concept of the instrumentalization of law? In this paper, I intend to show the hidden po…
Dialogiczna koncepcja interpretacji prawa
The purpose of this text is to present an outline of the dialogical concept of legal interpretation. It involves the need to establish the relationship between the legislature and courts. In the normative dimension, this concept includes an analysis of assumptions about the mutual roles of the legislature and courts in determining the substance of the law. In the descriptive dimension, the authors present tools that enable communication between t…
O wykładni prawa i jej wymiarze praktycznym. Kontekst sądowego stosowania prawa
The aim of the study is to identify those aspects of legal interpretation which may strengthen its practical dimension. The operative interpretation, distinguished in the theory of law, needs to be developed, inter alia, in order to strengthen the legal discourse as a whole and to contribute to better communication and deeper integration between dogmatic and theoretical legal studies. As a result, the theory of interpretation itself would become …
Uroczystość odnowienia doktoratu Profesora Macieja Zielińskiego, Poznań, 10 stycznia 2020 r
Uzasadnianie twierdzeń interpretacyjnych z perspektywy derywacyjnej koncepcji wykładni prawa
The duty to provide justification for claims is the realization of the postulate of criticism in the academia. Decisions regarding legal interpretation (regardless of whether they are formulated in the process of applying the law or outside this process) are made in the form of claims about a binding legal norm with a certain content. Validation of such claims requires their justification, just like in the academia. And in the academia, a claim r…
Profesor Maciej Zieliński (1940–2020)
Zasada nullum crimen sine lege jako źródło poszukiwania językowej granicy wykładni prawa karnego
The principle of nullum crimen sine lege is nowadays recognized as the standard of the rule of law. This doctrine prohibits the use of analogies and extensive interpretation of legal provisions to the disadvantage of the perpetrator. The starting point of these considerations is that texts of criminal provisions vary in nature. Therefore a question should be asked about the nature of these prohibitions in relation to various provisions. A separat…
Is Post-Mortem Organ Donation a Duty Towards Society and Can It Be Justified by Public Interest? Recent Bills to Amend the German Transplantation Law
The issue of organ donation from deceased donors remains unsatisfactorily resolved in Germany. The number of donors has remained very low in recent years. Consequently, the German Bundestag was holding a debate on two MP bills aimed at amending the organ transplantation law. Two main bills were presented by different groups of MPs. The more controversial of them, supported by the Minister of Health, tried to introduce the opt-out model into Germa…
Public and Social Interest in Journalistic Activity
Freedom of the press is one of the best ways of reflecting and shaping public opinion about the ideas and attitudes of political leaders, public figures or those entrusted with public functions. Freedom of the press is also an opportunity to depict reprehensible phenomena such as corruption, fraud, crime or nepotism. The press may be faced with types of subjects that may cause dilemmas for the journalist. Whose interest should above all be repres…
Amendments to the Law on Assemblies Against the Background of the Constitutional Freedom of Assembly in Poland
Article 57 of the Polish Constitution outlines one of the fundamental political human and civil freedoms: freedom of assembly. Currently, in Poland, this freedom has been affected by amendments to the provisions regulating it, contained in the Law on Assemblies. The introduced changes, due to their nature, understandably give rise doubts of theoretical, legal, and practical nature. And it is against the background of the constitutional regulation…
Improving Global Public Health: Responsiveness to Public Interest Considerations in Intellectual Property Law
Over the past few years the WTO Council for Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights recognized the growing concern over an imbalance between intellectual property and public interest. With regard to health technologies in particular, without sufficient use of balancing exceptions and limitations, patents and related monopoly rights primarily serve to protect corporate interests of the pharmaceutical industry. The broadest possible u…
Public Truths and Their Legal Protection
In this paper I deal with two key concepts of a modern political theory, i.e. truth and public interest, and examine relationships between them. This subject seems particularly important in the context of the observed crisis of the liberal democracy and the spread of misinformation and fake news. I argue that there is a need to create a public system of protection designed to defend the logical status of those statements which have a value for th…
Prawo naturalne w ramach radykalnego oświecenia
The main difference between classical (both ancient and medieval) and modern concepts of natural law lies in the assumption of its supernatural (divine) foundation. Early modern philosophical concepts tend to undermine and gradually to deny God or some other metaphysical entity as the source of natural law. Some contemporary scholars (e.g. Habermas, Bobbio) define this process as transition (modernization, rationalization, Positivisierung) of tra…
Sędzia między realiami polityczności a imperatywami etycznymi. Odpowiedź na recenzję Mateusza Wojtanowskiego
The project of a critical philosophy of adjudication – the application of the presuppositions of critical jurisprudence to the area of judicial application of law – is, to a large extent, a polemic with Artur Kozak’s project of juriscentrism. Whereas the critical philosophy of adjudication accepts, by and large, juriscentrism’s claims concerning especially the social construction of legal reality, it does not accept the views concerning the deter…
Status prawny zwierząt a ich kategoryzacja biologiczna
Polish legal regulations protecting animals are inconsistent. The Act of 21 August 1997 on Animal Protection and the Act of 15 January 2015 on the Protection of Animals Used for Scientific or Educational Purposes accord protection to different categories of animals. These regulations should be harmonized due to the underlying values. In addition, the current model of animal protection in Poland requires consideration. Polish regulations protectin…
Relacja prawa i moralności z prawnego punktu widzenia. Moralność partykularna a moralność kooperatywna
This article describes the relation between law and morality when applied to solving legal problems. The relation in question is not understood solely as a conflict between law and morality which implies a need to decide in favour of one or the other. Indeed, moral substance of law make references to morality not only possible but necessary. The limit for those references is established by the principle of equality before the law. Moreover, an in…
Korpusy językowe jako narzędzie interpretacji prawa. Amerykańska teoria i praktyka
In American adjudicating practice and theory of statutory interpretation, great attention is paid to the notion of ordinary meaning of legal text. In order to determine the ordinary meaning, judges usually refer to their own linguistic intuition or dictionaries – both these methods give rise to a number of reservations that have been expressed in legal literature for years. In the last few years, courts have also started using linguistic corpora …