Roma Sendyka
Biographic Data
| ID | 739249 |
|---|---|
| NAME | Roma Sendyka |
| GIVEN NAMES | Roma |
| FAMILY NAME | Sendyka |
| SIGNATURE | SENDYKA R |
| AFFILIATIONS | Jagiellonian University |
| ORCID | 0000-0001-7647-2002 |
| VERIFIED | Yes |
| TOTAL WORKS | 22 |
| TOTAL CITATIONS | 19 |
| AUTHOR COUNT | 19 |
| EDITOR COUNT | 3 |
| FIRST PUBLICATION YEAR | 2013 |
| LATEST PUBLICATION YEAR | 2025 |
| H-INDEX | 2 |
Profanity: Obscenity, Perversion, and Kitsch. Vernacular Efforts to Represent the Holocaust in Poland and the Question of Holocaust Decorum
Nonprofessional efforts to depict the Holocaust, archived in Poland’s ethnographic collections, force audiences to confront a specific genre of “awkward objects.” Viewers may perceive these vernacular representations as brutal, explicit, and voyeuristic. In response to a set of postwar works that Lehrer, Sendyka, Wilczyk, and Zych identified through their research—which they presented at the exhibition Terribly Close: Polish Vernacular Artists Fa…
Awkward Objects: Expanding the Boundaries of the Holocaust Archive
Czuć się nieswojo. O kategorii „awkward” w badaniach kultury
Tekst rekonstruuje pojawienie się kategorii awkward w badaniach kulturoznawczych i antropologicznych jako produktywnego terminu inicjującego społecznie zorientowane studia nad obiektami i archiwami. Awkward objects, czyli „niezręczne, kontrowersyjne, wzbudzające poczucie zażenowania przedmioty”, pozwalają odsłonić sporne kwestie, nie zawsze społecznie w pełni jawne. Działają więc jak pryzmat rozszczepiający pozornie jednolite wspólnotowe dyskursy…
New Humanities in Holocaust Studies: Bystanders in the Cadre of Visual Culture
In this essay, bystanders are analysed not through the lens of topography (i.e. geographical closeness to the events expressed in the term “by-stander”), but as visual subjects. Concerning those who witnessed the Holocaust, bystanders are linked with various types of scopic activities, especially negative ones: they are often generalized as passive onlookers, as “those who stare” with libidinal pleasure [Polish: gapie; French: badauds; German: Sc…
Researching Memory and Identity in Russia and Eastern Europe: Interdisciplinary Methodologies
E.E. in 2022: Young, angry, and female
The article outlines the differences in the practices of self-identification of emigrants from Eastern Europe in the period 1980-90 and those in 2022. There is an evident shift towards more critical assessments of Western Europe, and more assertive attitudes are displayed, regarding the agency and subjectivity of refugees. Their much disired effect may be the Eastern European turn in decolonial and memory studies
Non-memory: Remembering beyond the discursive and the symbolic
Central and Eastern Europe—scenes of brutal genocides in the past century—are dotted with sites of trauma. Only some of those potential sites of memory are currently marked with plaques or memorials. Mnemonic responses to such sites do occur but are not part of an easily readable symbolic system within official culture. They are often contradictory: at once supporting and blocking memory about a given event. The concept of “non-memory” developed …
Uncommemorated Sites of Past Violence as Landscapes of Manhunts
The article discusses uncommemorated sites of violence in the framework of landscape theories. In particular, it asks how the sites of past violence can be understood through the lens of the ‘dynamic’ theory of landscape offered by Tim Ingold in his seminal The Temporality of the Landscape (1993). The ‘dwelling perspective’ he proposes to understand sites as dynamic ‘taskscapes’ allows us to inscribe past violent actions and engagements of local …
"Patrząc na to, co się tutaj działo" (sztuka „ludowa” i dynamika polskiej pamięcio Zagładzie)
Artykuł opiera się na wynikach badań polskiej „sztuki ludowej” odnoszącej się w okresie powojennym do wydarzeń Zagłady. Materiał zidentyfikowany w polskich zbiorach muzealnych, przedstawiony na wystawie „Widok zza bliska. Inne obrazy Zagłady (2018-2019)” traktowany jest jako zasób świadectw – zapisów pamięciowych, z których można wyprowadzać hipotezy co do procesów wykształcania i przekształcania się pamięci o wojennej przemocy w środowiskach poz…
Arts of witness or Awkward objects? Vernacular art as a source base for ‘bystander’ Holocaust memory in Poland
Based on preliminary research, we ask what insights can be gleaned about Polish Holocaust memory and testimony by examining the prolific art made by Polish ‘folk’ artists, via a range of disciplinary approaches. What can art history, visual culture studies, oral history, anthropology, memory studies, and museum studies tell us about the motivations, functions, and ethical implications of such works? Can they be considered acts of witness? Broadly…
Od obserwatorów do gapiów. Kategoria bystanders i analiza wizualna
Tekst jest próbą rozwinięcia terminologii i strategii analitycznych dotyczących grupy dopełniającej pole przemocy, w którego centrum znajdują się sprawca i ofiara. Tzw. bystanders opisywani są tu za pomocą kategorii wypracowanych przez rozwijające się od lat 80. studia nad kulturą wizualną. Patrzący, widzący, podglądający, widz, gap i obserwator są przedstawieni jako odmienne podmioty skopiczne o różnym stopniu sprawczości, autonomii, zdolnościac…
Nie-miejsca pamięci i ich nie-ludzkie pomniki
Roma Sendyka -dr hab., pracuje w Ka
W imię zmarłych: Humanistyka forensycznej wrażliwości i publicznej prawdomówności
1. W imię zmarłych: praktyki forensyczne Tłumaczenie słowa „forensyczny” stało się ostatnio łatwiejsze dzięki kulturze masowej: seriale łączące tradycje kryminału i nową poetykę laboratoryjną wypełniły naszą wyobraźnię odpowiednimi odnośnikami. Kryminalistyka, dochodzenie sądowe – trudno dostrzec, jakie ewentualne korzyści miałaby odnieść współczesna humanistyka, spoglądając w stronę tych szczególnie wyspecjalizowanych i zaawansowanych badań. A j…
Awkward Objects of Genocide
Migracyjna pamięć, wspólnota, tożsamość
Nasza pamięć (indywidualna, rodzinna, środowiskowa...), pamięć każdego, kto nie dosięga PRL-owskiego doświadczenia, wydaje się trwale podzielona - i to w obu naraz znaczeniach tego słowa. Po pierwsze dlatego, że rozdziela, odróżnia, izoluje to, co jest prawdą naszego doświadczenia, od doświadczenia będącego (ponoć) powszechnym udziałem - i to ostatnie kontestuje, subwersywnie podkopuje, rozkłada na zatomizowaną konstelację indywidualnych przypadk…
Niepamięć albo o sytuowaniu wiedzy o formach pamiętania
Tekst rozważa dyskurs pamięciowy jako potencjalnie wielopoziomowy (Deleuze/Guattari, teoria "mniejszej literatury"), zwracając jednocześnie uwagę na słabość warstwy wernakularnej, najściślej zlokalizowanej (Haraway). W tym obszarze można szczególnej uwagi wymagają procesy o wzajemnie sprzecznych wektorach: jednocześnie podtrzymujące i blokujące pamięć o danym wydarzeniu. Zjawiska tego rodzaju można nazwać "niepamięcią". "Niepamięć" różniłaby się …
Sites That Haunt: Affects and Non-sites of Memory
In this article, the author seeks to establish whether specific sites from Eastern Europe can be viewed as loci critiquing Pierre Nora’s seminal notion of lieux de mémoire. The sites in question are abandoned, clandestine locations of past violence and genocide, witnesses to wanton killings, today left with no memorial markers or inadequate ones. Without monuments, plaques, or fences, they might be understood as “completely forgotten,” as Claude …
Praktyczna) podróż do obiektów (teoretycznych): Mieke Bal, „Wędrujące pojęcia w naukach humanistycznych. Krótki przewodnik ”
Prism: Understanding Non-Sites of Memory
Tekst umieszczony w bazie w ramach projektu NPRH "Polskie studia literacko-kulturowe II. Wydanie monograficznych numerów 'Tekstów Drugich' w wersji angielskojęzycznej i umieszczenie ich w międzynarodowych bazach danych”
Pamięć i afekty
Rozpoznania zawarte w tomie podpowiadają, iż nowa humanistyka, którą można nazwać nową filozofią doświadczenia, afirmuje obecność nieuchronnej nieciągłości w naszym myśleniu, uwalnia od prymatu „rzeczy pierwszych” i od zagadki finalnego znaczenia. Uznaje znakowy charakter doświadczenia, ale i podkreśla jego wymiar afektywny, organizujący naszą psychikę. Wychodzi więc poza tekst zapisujący doświadczenie , kwestionuje post-strukturalistyczne przeko…
Miejsca, które straszą (afekty i nie-miejsca pamięci)
Nie wiedzieć czemu „Coś jest nie tak” – pisał w sprawozdaniu z badań na terenie byłego obozu w Płaszowie brytyjski geograf. Wraz z grupą studentów w 1993 roku Andrew Charlesworth podchodził od strony obozu do zabudowań zajmowanych w czasie wojny przez komendanta, Amona Goetha.„Coś jest nie całkiem w porządku, ale nie wiemy, co takiego się nie zgadza”. „To miejsce jest dziwne, co zauważają nawet obcokrajowcy. (...) Przechodzień czuje się tu jak we…
Od pamięci biodziedzicznej do postpamięci
Na tom niniejszy składają się teksty powstałe w oparciu o trojakie spotkania: pierwszy rodzaj stanowiły wykłady prowadzone przez zaproszonych gości, reprezentujących różne dziedziny czy pola badawcze, które w pewnym niezbędnym uproszczeniu podzielić można na historiografię (Ewa Domańska), filozofię (Agata Bielik-Robson), literaturoznawstwo i studia nad pamięcią (Michael Rothberg), filozofię literatury (Michał Paweł Markowski). Wykładom towarzyszy…
Sites That Haunt: Affects and Non-sites of Memory
In this article, the author seeks to establish whether specific sites from Eastern Europe can be viewed as loci critiquing Pierre Nora’s seminal notion of lieux de mémoire. The sites in question are abandoned, clandestine locations of past violence and genocide, witnesses to wanton killings, today left with no memorial markers or inadequate ones. Without monuments, plaques, or fences, they might be understood as “completely forgotten,” as Claude …
Non-memory: Remembering beyond the discursive and the symbolic
Central and Eastern Europe—scenes of brutal genocides in the past century—are dotted with sites of trauma. Only some of those potential sites of memory are currently marked with plaques or memorials. Mnemonic responses to such sites do occur but are not part of an easily readable symbolic system within official culture. They are often contradictory: at once supporting and blocking memory about a given event. The concept of “non-memory” developed …
Uncommemorated Sites of Past Violence as Landscapes of Manhunts
The article discusses uncommemorated sites of violence in the framework of landscape theories. In particular, it asks how the sites of past violence can be understood through the lens of the ‘dynamic’ theory of landscape offered by Tim Ingold in his seminal The Temporality of the Landscape (1993). The ‘dwelling perspective’ he proposes to understand sites as dynamic ‘taskscapes’ allows us to inscribe past violent actions and engagements of local …
Od pamięci biodziedzicznej do postpamięci
Na tom niniejszy składają się teksty powstałe w oparciu o trojakie spotkania: pierwszy rodzaj stanowiły wykłady prowadzone przez zaproszonych gości, reprezentujących różne dziedziny czy pola badawcze, które w pewnym niezbędnym uproszczeniu podzielić można na historiografię (Ewa Domańska), filozofię (Agata Bielik-Robson), literaturoznawstwo i studia nad pamięcią (Michael Rothberg), filozofię literatury (Michał Paweł Markowski). Wykładom towarzyszy…
Pamięć i afekty
Rozpoznania zawarte w tomie podpowiadają, iż nowa humanistyka, którą można nazwać nową filozofią doświadczenia, afirmuje obecność nieuchronnej nieciągłości w naszym myśleniu, uwalnia od prymatu „rzeczy pierwszych” i od zagadki finalnego znaczenia. Uznaje znakowy charakter doświadczenia, ale i podkreśla jego wymiar afektywny, organizujący naszą psychikę. Wychodzi więc poza tekst zapisujący doświadczenie , kwestionuje post-strukturalistyczne przeko…
Miejsca, które straszą (afekty i nie-miejsca pamięci)
Nie wiedzieć czemu „Coś jest nie tak” – pisał w sprawozdaniu z badań na terenie byłego obozu w Płaszowie brytyjski geograf. Wraz z grupą studentów w 1993 roku Andrew Charlesworth podchodził od strony obozu do zabudowań zajmowanych w czasie wojny przez komendanta, Amona Goetha.„Coś jest nie całkiem w porządku, ale nie wiemy, co takiego się nie zgadza”. „To miejsce jest dziwne, co zauważają nawet obcokrajowcy. (...) Przechodzień czuje się tu jak we…
Prism: Understanding Non-Sites of Memory
Tekst umieszczony w bazie w ramach projektu NPRH "Polskie studia literacko-kulturowe II. Wydanie monograficznych numerów 'Tekstów Drugich' w wersji angielskojęzycznej i umieszczenie ich w międzynarodowych bazach danych”
Migracyjna pamięć, wspólnota, tożsamość
Nasza pamięć (indywidualna, rodzinna, środowiskowa...), pamięć każdego, kto nie dosięga PRL-owskiego doświadczenia, wydaje się trwale podzielona - i to w obu naraz znaczeniach tego słowa. Po pierwsze dlatego, że rozdziela, odróżnia, izoluje to, co jest prawdą naszego doświadczenia, od doświadczenia będącego (ponoć) powszechnym udziałem - i to ostatnie kontestuje, subwersywnie podkopuje, rozkłada na zatomizowaną konstelację indywidualnych przypadk…
Niepamięć albo o sytuowaniu wiedzy o formach pamiętania
Tekst rozważa dyskurs pamięciowy jako potencjalnie wielopoziomowy (Deleuze/Guattari, teoria "mniejszej literatury"), zwracając jednocześnie uwagę na słabość warstwy wernakularnej, najściślej zlokalizowanej (Haraway). W tym obszarze można szczególnej uwagi wymagają procesy o wzajemnie sprzecznych wektorach: jednocześnie podtrzymujące i blokujące pamięć o danym wydarzeniu. Zjawiska tego rodzaju można nazwać "niepamięcią". "Niepamięć" różniłaby się …
Sites That Haunt: Affects and Non-sites of Memory
In this article, the author seeks to establish whether specific sites from Eastern Europe can be viewed as loci critiquing Pierre Nora’s seminal notion of lieux de mémoire. The sites in question are abandoned, clandestine locations of past violence and genocide, witnesses to wanton killings, today left with no memorial markers or inadequate ones. Without monuments, plaques, or fences, they might be understood as “completely forgotten,” as Claude …
Praktyczna) podróż do obiektów (teoretycznych): Mieke Bal, „Wędrujące pojęcia w naukach humanistycznych. Krótki przewodnik ”
Nie-miejsca pamięci i ich nie-ludzkie pomniki
Roma Sendyka -dr hab., pracuje w Ka
W imię zmarłych: Humanistyka forensycznej wrażliwości i publicznej prawdomówności
1. W imię zmarłych: praktyki forensyczne Tłumaczenie słowa „forensyczny” stało się ostatnio łatwiejsze dzięki kulturze masowej: seriale łączące tradycje kryminału i nową poetykę laboratoryjną wypełniły naszą wyobraźnię odpowiednimi odnośnikami. Kryminalistyka, dochodzenie sądowe – trudno dostrzec, jakie ewentualne korzyści miałaby odnieść współczesna humanistyka, spoglądając w stronę tych szczególnie wyspecjalizowanych i zaawansowanych badań. A j…
Awkward Objects of Genocide
Od obserwatorów do gapiów. Kategoria bystanders i analiza wizualna
Tekst jest próbą rozwinięcia terminologii i strategii analitycznych dotyczących grupy dopełniającej pole przemocy, w którego centrum znajdują się sprawca i ofiara. Tzw. bystanders opisywani są tu za pomocą kategorii wypracowanych przez rozwijające się od lat 80. studia nad kulturą wizualną. Patrzący, widzący, podglądający, widz, gap i obserwator są przedstawieni jako odmienne podmioty skopiczne o różnym stopniu sprawczości, autonomii, zdolnościac…
Arts of witness or Awkward objects? Vernacular art as a source base for ‘bystander’ Holocaust memory in Poland
Based on preliminary research, we ask what insights can be gleaned about Polish Holocaust memory and testimony by examining the prolific art made by Polish ‘folk’ artists, via a range of disciplinary approaches. What can art history, visual culture studies, oral history, anthropology, memory studies, and museum studies tell us about the motivations, functions, and ethical implications of such works? Can they be considered acts of witness? Broadly…
"Patrząc na to, co się tutaj działo" (sztuka „ludowa” i dynamika polskiej pamięcio Zagładzie)
Artykuł opiera się na wynikach badań polskiej „sztuki ludowej” odnoszącej się w okresie powojennym do wydarzeń Zagłady. Materiał zidentyfikowany w polskich zbiorach muzealnych, przedstawiony na wystawie „Widok zza bliska. Inne obrazy Zagłady (2018-2019)” traktowany jest jako zasób świadectw – zapisów pamięciowych, z których można wyprowadzać hipotezy co do procesów wykształcania i przekształcania się pamięci o wojennej przemocy w środowiskach poz…
Researching Memory and Identity in Russia and Eastern Europe: Interdisciplinary Methodologies
E.E. in 2022: Young, angry, and female
The article outlines the differences in the practices of self-identification of emigrants from Eastern Europe in the period 1980-90 and those in 2022. There is an evident shift towards more critical assessments of Western Europe, and more assertive attitudes are displayed, regarding the agency and subjectivity of refugees. Their much disired effect may be the Eastern European turn in decolonial and memory studies
Non-memory: Remembering beyond the discursive and the symbolic
Central and Eastern Europe—scenes of brutal genocides in the past century—are dotted with sites of trauma. Only some of those potential sites of memory are currently marked with plaques or memorials. Mnemonic responses to such sites do occur but are not part of an easily readable symbolic system within official culture. They are often contradictory: at once supporting and blocking memory about a given event. The concept of “non-memory” developed …
Uncommemorated Sites of Past Violence as Landscapes of Manhunts
The article discusses uncommemorated sites of violence in the framework of landscape theories. In particular, it asks how the sites of past violence can be understood through the lens of the ‘dynamic’ theory of landscape offered by Tim Ingold in his seminal The Temporality of the Landscape (1993). The ‘dwelling perspective’ he proposes to understand sites as dynamic ‘taskscapes’ allows us to inscribe past violent actions and engagements of local …
Czuć się nieswojo. O kategorii „awkward” w badaniach kultury
Tekst rekonstruuje pojawienie się kategorii awkward w badaniach kulturoznawczych i antropologicznych jako produktywnego terminu inicjującego społecznie zorientowane studia nad obiektami i archiwami. Awkward objects, czyli „niezręczne, kontrowersyjne, wzbudzające poczucie zażenowania przedmioty”, pozwalają odsłonić sporne kwestie, nie zawsze społecznie w pełni jawne. Działają więc jak pryzmat rozszczepiający pozornie jednolite wspólnotowe dyskursy…
New Humanities in Holocaust Studies: Bystanders in the Cadre of Visual Culture
In this essay, bystanders are analysed not through the lens of topography (i.e. geographical closeness to the events expressed in the term “by-stander”), but as visual subjects. Concerning those who witnessed the Holocaust, bystanders are linked with various types of scopic activities, especially negative ones: they are often generalized as passive onlookers, as “those who stare” with libidinal pleasure [Polish: gapie; French: badauds; German: Sc…
Profanity: Obscenity, Perversion, and Kitsch. Vernacular Efforts to Represent the Holocaust in Poland and the Question of Holocaust Decorum
Nonprofessional efforts to depict the Holocaust, archived in Poland’s ethnographic collections, force audiences to confront a specific genre of “awkward objects.” Viewers may perceive these vernacular representations as brutal, explicit, and voyeuristic. In response to a set of postwar works that Lehrer, Sendyka, Wilczyk, and Zych identified through their research—which they presented at the exhibition Terribly Close: Polish Vernacular Artists Fa…
Awkward Objects: Expanding the Boundaries of the Holocaust Archive
Philosophy (13 works) · Art (11 works) · Polish-Jewish Holocaust Memory Studies (11 works) · Theology (9 works) · Aesthetics (8 works) · Central European Literary Studies (8 works) · Memory, Trauma, and Commemoration (7 works) · Political science (6 works) · Psychology (6 works) · Sociology (6 works)