Czynniki kryminogenne przestępczości podatkowej

L. Wilk w swoim artykule pochyla się nad powszechnym zjawiskiem nielegalnej redukcji obciążeń podatkowych. W publikacji wskazana zostaje prawidłowość charakteryzująca przestępstwa podatkowe, które przybierają coraz bardziej zorganizowaną formę. W tekście pojawia się również prawo sformułowane przez teoretyków finansów, tzw. prawo narastającego oporu wobec podatków, będące następstwem prawa stałego wzrostu wydatków publicznych. Autor odwołuje się do wagi przestrzegania prawa podatkowego dla prawidłowego funkcjonowania państwa, co stanowi wstęp do analizy powodów, dla których obywatele uchylają się od obowiązku uiszczania należności podatkowych. Jako jedną z przyczyn L. Wilk podaje psychiczną niechęć do płacenia podatków przejawiającą się jako naturalny instynkt. Zostaje również omówiona definicja pojęcia podatku, które cechuje się przymusem, a jego formą jest groźba w postaci sankcji prawnej. Inną przyczyną, zdaniem autora, może być brak utożsamiania się z własnym państwem i jego władzą. Kolejne powody uchylania się od odprowadzania podatków, według przedstawionej analizy, mają podłoże etyczne. W artykule pojawiają się odwołania do nauki Kościoła katolickiego o sprawiedliwości nakładanego obowiązku daniny oraz historyczne przykłady dyskryminacji podatkowej wobec określonych grup społecznych. Wśród ekonomicznych uwarunkowań przestępstw na tle podatkowym zostają wskazane: chęć uzyskania korzyści finansowej, zmieniające się warunki rynkowe oraz powiązania świata polityki i gospodarki. L. Wilk przedstawia także poglądy ekonomistów wskazujące na pozytywne skutki funkcjonowania szarej strefy. W tekście zostały także zawarte prawne przyczyny oszustw podatkowych, takie jak, tzw. luki prawne, prowadzące do wyłudzeń podatku VAT, oszustw karuzelowych związanych z przepływem towarów wewnątrz UE, czy liczne preferencje, ulgi i zwolnienia z obowiązku podatkowego. Autor tekstu wymienia również mnogość przepisów prawnych, częste nowelizacje ustaw podatkowych oraz zantagonizowane stosunki między aparatem skarbowym a podatnikami. W konkluzji zostaje również przywołana instytucja czynnego żalu - możliwość złożenia korekty deklaracji podatkowej, nawet po zakończeniu ewentualnej kontroli. L Wilk wychodzi z przekonania, że powyższa regulacja nie skłania oszustów do ujawnienia nieprawidłowości z własnej inicjatywy, a jedynie utwierdza ich w poczuciu niekaralności, przez co działa kryminogennie

Coercion (linguistics · Direct tax · Double taxation · Economics · Indirect tax · Law and economics · Obligation · Political science · Politics · Public economics · Shadow (psychology · Tax avoidance · Tax law · Tax reform · Corruption and Economic Development · Economic and Fiscal Studies · Law · Taxation and Compliance Studies