Populiści w poszukiwaniu tożsamości – ideologiczne inspiracje Samoobrony (1991–2007)
Bibliographic Data
| ID | 13032041 |
|---|---|
| Authors | Jarosław Tomasiewicz (0000-0001-9750-5256, corresponding author) |
| Year | 2023 |
| Issue | 2(48) |
| Pages | 33-72 |
| Publication date | 2023-11-28 |
| Peer Reviewed | Yes |
| Open Access | Yes |
| Type | ARTICLE |
| Venue | Praktyka Teoretyczna (JOURNAL) |
| Journal identifiers | ISSN: 2081-8130 • E-ISSN: 2081-8130 |
| Publisher | Uniwersytet Wrocławski (PUBLISHER) |
| DOI | 10.19195/prt.2023.2.2 |
| OpenAlex | W4389092294 |
| Language | EN |
| References cited | 1 |
Ruch społeczno-polityczny Samoobrony, jako bodaj jedyny w trzydziestoleciu transformacji w pełni oddolny (zrodzony bez zewnętrznego instytucjonalnego wsparcia) ruch protestu, stanowi fenomen wymykający się zarówno naukowym analizom, jak i publicystycznym schematom, a przez to jest podatny na mitologizację. Wynika to z amorficzności samego zjawiska populizmu, a także specyfiki polskich warunków. Samoobrona, praktycznie pozbawiona intelektualnego i medialnego zaplecza, bardzo oszczędnie artykułowała swoją ideologię, a jej działania jawiły się jako niespójne. Tym niemniej w tej mgławicowości można dostrzec kontury systemów ideologicznych, których zidentyfikowanie stanowi cel niniejszego artykułu. Samoobrona, choć zrodziła się jako tabula rasa nawiązywała, choćby intuicyjne, do radykalnych tradycji ruchu ludowego. Warunki transformacji – z jednej strony kompromitacja języka i symboliki lewicy, z drugiej peryferyzacja polskiej gospodarki uzależniająca ją od zagranicznego kapitału – sprzyjały sięganiu po retorykę nacjonalistyczną w jej tercerystycznym (społecznie radykalnym) wariancie. Populizm Samoobrony w latach dziewięćdziesiątych miał w rezultacie charakter hybrydalny, łącząc elementy socjalno-rewindykacyjne (typowe dla populizmu lewicowego) i konserwatywno- ksenofobiczne (cechujące populizm prawicowy). Pozwoliło to na uformowanie szerokiej koalicji peryferyjnych grup społecznych, połączonych sprzeciwem wobec transformacji i establishmentu, czego ideologicznym odzwierciedleniem był mit jednolitego ludu. Stopniowa ewolucja w kierunku lewicowym została zakłócona przez sukces wyborczy, który zaowocował przesunięciem punktu ciężkości w populistycznej koalicji na korzyść burżuazji narodowej. Hegemonia polityczna drobnych i średnich przedsiębiorców zaowocowała próbą odnalezienia nowej tożsamości w „socjalliberalizmie”, jednak ostatecznie doprowadziła do klęski całego projektu
Physics · Theology · Contemporary Social and Economic Issues · Education and Cultural Studies · Philosophy · Polish Historical and Cultural Studies
| Citation velocity | historical |
|---|---|
| Highly cited | No |