Czym jest krytyka ekonomii politycznej? Adorno o podstawowych pojęciach teorii społecznej
Bibliographic Data
| ID | 17820359 |
|---|---|
| Authors | Mikołaj Ratajczak (0000-0003-1813-2952, corresponding author) |
| Year | 2026 |
| Issue | 3(57) |
| Pages | 115-140 |
| Publication date | 2026-04-29 |
| Peer Reviewed | Yes |
| Open Access | Yes |
| Type | ARTICLE |
| Venue | Praktyka Teoretyczna (JOURNAL) |
| Journal identifiers | ISSN: 2081-8130 • E-ISSN: 2081-8130 |
| Publisher | Uniwersytet Wrocławski (PUBLISHER) |
| DOI | 10.19195/prt.2025.3.6 |
| OpenAlex | W7159763409 |
| Language | EN |
| References cited | 7 |
Artykuł analizuje rolę, jaką Marksowska krytyka ekonomii politycznej odgrywa w teorii społecznej Theodora W. Adorna. Główną tezą tekstu jest stwierdzenie, że krytyka formy wartości stanowi dla Adorna model teorii krytycznej, dostarczając teorii społecznej jej podstawowych pojęć. Punktem wyjścia jest analiza wykładu Adorna „Późny kapitalizm czy społeczeństwo przemysłowe?”, w którym filozof przeciwstawia się dominującym wówczas nurtom socjologii empirycznej, dążącym do zastąpienia pojęcia klasy społecznej koncepcją stratyfikacji. Artykuł rekonstruuje rozwijaną przez Adorna dialektyczną reinterpretację marksizmu, w której centralne miejsce zajmuje pojęcie wymiany towarowej jako mechanizmu konstytuującego społeczne relacje dominacji. Na podstawie analizy wykładu z 1968 roku oraz seminarium o Marksie z 1962 roku tekst pokazuje, że Adorno traktował teorię Marksa jako teorię zapośredniczenia w formie wartości i w pozorze społecznej wymiany ekwiwalentów, które stanowią warunek możliwości zawiązywania relacji w kapitalistycznych społeczeństwach. Tak właśnie rozumiana krytyka ekonomii politycznej była również głównym horyzontem teoretycznym Dialektyki negatywnej, najważniejszej książki Adorna. Artykuł podejmuje także kwestię tego, w jaki sposób reinterpretacja Marksa dokonana przez Adorna inspirowała jego uczniów — Hansa-Georga Backhausa, Helmuta Reichelta i Alfreda Schmidta — oraz zapoczątkowała nurt Neue Marx-Lekture
Critical Theory and Philosophy · Philosophical and Historical Studies · Political Economy and Marxism
| Citation velocity | historical |
|---|---|
| Highly cited | No |