Kwantowy „diamat” Slavoja Žižka
Bibliographic Data
| ID | 19228130 |
|---|---|
| Authors | Bartosz Wójcik (0000-0003-3168-9915, corresponding author) |
| Year | 2026 |
| Issue | 4(58) |
| Pages | 191-224 |
| Publication date | 2026-05-18 |
| Peer Reviewed | Yes |
| Open Access | Yes |
| Type | ARTICLE |
| Venue | Praktyka Teoretyczna (JOURNAL) |
| Journal identifiers | ISSN: 2081-8130 • E-ISSN: 2081-8130 |
| Publisher | Uniwersytet Wrocławski (PUBLISHER) |
| DOI | 10.19195/prt.2025.4.9 |
| OpenAlex | W7161541539 |
| Language | EN |
| References cited | 13 |
Esej stanowi recenzję książki Quantum History: A New Materialist Philosophy Slavoja Žižka, odczytanej jako kolejna iteracja jego długofalowego projektu „materializmu dialektycznego 2.0”. Autor rekonstruuje trzy główne poziomy tej propozycji: ontologię inspirowaną mechaniką kwantową, reinterpretację materializmu historycznego oraz polityczną figurę „komunizmu rozpaczy”. W części ontologicznej analizowana jest próba ugruntowania sprzeczności jako podstawowej struktury bytu poprzez odwołanie do pojęć superpozycji, kolapsu i retroaktywności, a także rola podmiotowości jako „znikającego pośrednika” między ontologią, historią i polityką. Recenzja pokazuje jednak, że gest naturalizacji dialektyki pozostaje wewnętrznie sprzeczny: fizyka kwantowa nie funduje dialektyki, lecz zostaje podporządkowana wcześniejszemu schematowi heglowsko-lacanowskiemu, co prowadzi do paralaksy między materializmem a dialektyką. W części politycznej omówiona zostaje Žižkowska figura radykalnego defetyzmu jako źródła nadziei, streszczona w triadzie Adorno–Kafka–Beckett oraz w koncepcji „umiarkowanego konserwatywnego komunizmu”. Artykuł argumentuje, że Quantum History nie jest systematyczną teorią, lecz literacko-filozoficznym eksperymentem, w którym napięcia między nauką, filozofią i polityką nie zostają rozwiązane, lecz świadomie utrzymane jako konstytutywne dla współczesnej myśli krytycznej
Chinese philosophy · Materialism · Philology · Philosophy of science · Central European Literary Studies · Kierkegaardian Philosophy and Influence · Polish-Jewish Holocaust Memory Studies
| Citation velocity | historical |
|---|---|
| Highly cited | No |