Struktura obrazu – kształt myśli. Kognitywne aspekty średniowiecznych diagramów
Bibliographic Data
| ID | 20512119 |
|---|---|
| Authors | Jarosław Janowski (0000-0001-9267-3250, Instytut Historii Nauki im. Ludwika i Aleksandra Birkenmajerów Polskiej Akademii Nauk), Romana Rupiewicz (0000-0002-8863-6542, Cardinal Stefan Wyszynski University in Warsaw) |
| Year | 2025 |
| Volume | 95 |
| Pages | 303-334 |
| Publication date | 2025-09-15 |
| Open Access | Yes |
| Type | ARTICLE |
| Venue | Vox Patrum (JOURNAL) |
| Journal identifiers | ISSN: 0860-9411 • E-ISSN: 2719-3586 |
| Publisher | John Paul II Catholic University of Lublin (PUBLISHER • PL) |
| DOI | 10.31743/vp.18162 |
| OpenAlex | W4414193252 |
| Language | PL |
| References cited | 4 |
Arystoteles zauważył, że intelekt posługuje się wyobraźnią wizualną, a Pseudo-Dionizy wskazał na możliwość ukazania w materii tego, co niewidzialne. Mimo to funkcja obrazów od czasów antycznych rozumiana była zazwyczaj jako ukazywanie iluzyjnego wyglądu istniejących rzeczy. W szerszym kontekście problemem ten obecny jest w filozofii od zawsze – myśliciele rozważali, czym są pojęcia abstrakcyjne i jak odnoszą się do świata zmysłowego. Współcześnie zagadnieniem tym zajmuje się psychologia poznawcza oraz kognitywistyka. Obie dziedziny badają funkcjonowanie procesów wyobrażeniowych, związanych z myśleniem abstrakcyjnym. Wyobraźnia stanowi podstawę przedstawiania tego co „niewidzialne”. Kognitywistka posługuje się teorią ucieleśnionego umysłu, który funkcjonuje w przestrzennym środowisku. Już w Timajosie Platona pojawiła się myśl o cielesności powiązanej z przestrzenią i jej kierunkami, a antyczna sztuka pamięci łączyła wyobraźnię wizualną z odczuciami ciała w przestrzeni. Tę starożytną praktykę mistrzów oratorstwa omówiono na początku artykułu. Następnie na podstawie współczesnych ustaleń nauk kognitywnych przeanalizowano związek doznań przestrzennych w myśleniu logicznym oraz posługiwaniu się metaforami w komunikacji językowej i wizualnej. Ustalenia nauk szczegółowych dotyczące ludzkich władz poznawczych posłużyły do analiz wybranych średniowiecznych iluminacji, wykorzystujących logikę Arystotelesa w obrazowaniu wiedzy pojęciowej. W ich wyniku okazuje się, że średniowieczni miniaturzyści ukazali siłę myślenia wzrokowego i skuteczność obrazów w przekazie i zapamiętywaniu złożonych treści
| Highly cited | No |
|---|