Między perspektywą potrzeb a perspektywą wolności w diagnozie społecznej
Bibliographic Data
| ID | 21391098 |
|---|---|
| Authors | Ryszard Szarfenberg (0000-0002-4238-8336, University of Warsaw, corresponding author) |
| Year | 2025 |
| Volume | 87 |
| Issue | 3 |
| Pages | 303-321 |
| Publication date | 2025-09-30 |
| Open Access | Yes |
| Type | ARTICLE |
| Venue | Ruch Prawniczy Ekonomiczny i Socjologiczny (JOURNAL) |
| Journal identifiers | ISSN: 0035-9629 • E-ISSN: 2543-9170 |
| Publisher | Adam Mickiewicz University Poznan (PUBLISHER) |
| DOI | 10.14746/rpeis.2025.87.3.18 |
| OpenAlex | W4416842743 |
| Language | EN |
| References cited | 8 |
Diagnoza społeczna stanowi fundament kształtowania polityki społecznej. W polskim kontekście ścierają się w niej tradycyjne ujęcie oparte na potrzebach (NB) oraz nowsza perspektywa realnych możliwości wyboru (capability approach), akcentująca wolność i sprawczość. Celem artykułu jest teoretyczna rekonstrukcja i skontrastowanie obu tych podejść w odniesieniu do procesu diagnozowania, uwzględniając perspektywę zarówno mieszkańców, jak i samych diagnostów. Metodologia obejmuje analizę teoretyczną (m.in. Szatur-Jaworska, Sen, Claassen) oraz jakościową analizę treści dwóch różniących się charakterem przykładów polskiego piśmiennictwa diagnostycznego: raportu z diagnozy empirycznej oraz poradnika metodycznego. Analiza ta służy zilustrowaniu, jak elementy obu paradygmatów manifestują się w praktyce badawczej i zaleceniach metodycznych. Wyniki wskazują na dominację paradygmatu NB, koncentrującego się na deficytach infrastrukturalno-usługowych. Jednocześnie w obu analizowanych dokumentach zidentyfikowano istotne elementy charakterystyczne dla podejścia zorientowanego na możliwości, takie jak nacisk na partycypację, wolność wyboru oraz potrzebę uwzględniania barier psychologicznych i kulturowych. Analiza ukazuje przykłady napięcia między tradycją a dążeniem do upodmiotowienia w polskiej diagnozie społecznej. Integracja perspektywy możliwości, potencjalnie wzbogacona o wnioski z współczesnych nauk behawioralnych, może przyczynić się do rozwoju praktyk diagnostycznych wzmacniających realną sprawczość mieszkańców i diagnostów
Period (music) · Income, Poverty, and Inequality · Social Capital and Networks · Social Issues in Poland
| Highly cited | No |
|---|