Denken in de abdij Hartmut Rosa, Democratie vraagt om religie

en de christelijke godsdienst in de huidige maatschappij.Hij pleit voor een revalidatie daarvan.In die lezing herneemt hij zijn vertrouwde thema's.De link die hij legt met de religie is niet nieuw, ook niet in zijn eigen werk.Op zich breekt zijn vertoog geen potten.Wel blijft het dan weer merkwaardig dat een socioloog dit doet op grond van zijn academisch onderzoek.We spreken uiteraard niet van een godsbewijs.Rosa verwierf bekendheid met publicaties als Leven in tijden van versnelling.Een pleidooi voor resonantie (Boom 2016) en vooral het zeer leesbare Onbeschikbaarheid (Boom 2022).Ik herneem zijn argumentatie.Rosa vat de huidige moderne maatschappelijke constellatie samen als 'razende stilstand'.Deze nogal paradoxale term slaat op het gegeven dat we moeten groeien, versnellen, innoveren in alle maatschappelijke sectoren om te kunnen blijven stilstaan.Elke grens aan de groei, hoe ecologisch en psychologisch weldadig ook, betekent een rampzalige terugval met alle gevolgen van dien op vlak van arbeid, mobiliteit, huisvesting en zo verder.Die groei heeft dus een interne dynamiek en geen doel buiten zichzelf.Dat maakt dat mensen zich geroepen voelen om mee te razen in die groei zonder te weten waarom.Ze voelen zich 'geofferd' aan het systeem.Daar ligt volgens Rosa de oorzaak van alle burnout en soortgelijke mentale troebelen.Hij beschouwt deze dan ook als symptomen, indicatoren van de hedendaagse crisis.De politiek blijkt dit niet te willen zien.Integendeel, ze roept om nog mr groei, dan nog wel om uit de crisis te geraken.Dat klinkt natuurlijk paradoxaal omdat iedereen weet dat de crisis juist het gevolg is van die razende stilstand.We kunnen niet eindeloos mr produceren en consumeren om de status quo te behouden.Het tragische aan de analyse van Rosa is dat die stelt dat we die dynamiek niet kunnen stilleggen, zelfs al zouden we willen.Onze hele maatschappij zou ineenstorten, geen enkel instituut zou een groeistop overleven.Elk jaar moeten we meer energie zien te bemachtigen om de immer toenemende productie en consumptie te kunnen realiseren. .Dan stelt zich de vraag waar we willen groeien?Ik neem een voorbeeld van Rosa zelf (35); hij geeft er meerdere.Er worden elk jaar meer en steeds grotere, zwaardere auto's verkocht.De ecologische respons luidt dan: "We willen niet meer groeien in die auto-industrie."Maar we moeten groeien, dus waar dan?In de vliegtuigindustrie?Ook die mobiliteitscurve stijgt bijna verticaal

American Political and Social Dynamics · Dutch Social and Cultural Studies · Philosophy · Reformed Theology and Governance