Sigara Karşıtı Kamu Spotlarının Genişletilmiş Paralel Süreç Modeli ve Ayrıntılandırma Olasılığı Modeli Çerçevesinde Değerlendirilmesi
Bibliographic Data
| ID | 21677104 |
|---|---|
| Authors | Adil Bical (0000-0001-6139-5497, Gaziantep University, corresponding author) |
| Year | 2025 |
| Volume | 24 |
| Issue | 1 |
| Pages | 16-34 |
| Publication date | 2025-01-28 |
| Open Access | Yes |
| Type | ARTICLE |
| Venue | Gaziantep University Journal of Social Sciences (JOURNAL) |
| Journal identifiers | ISSN: 1303-0094 |
| Publisher | Gaziantep University Journal of Social Sciences (PUBLISHER) |
| DOI | 10.21547/jss.1555131 |
| OpenAlex | W4406913474 |
| Language | TR |
| References cited | 37 |
Türkiye'de sigara ve tütün kullanımını azaltmaya yönelik uzun süredir yürütülen çabalara karşın, bu sorun halk sağlığı açısından önemli bir problem olmaya devam etmektedir. Bu doğrultuda, sigara ve tütün kullanımının sağlık üzerindeki olumsuz etkilerine dikkat çekmek amacıyla kamu spotları aracılığıyla toplumsal farkındalık oluşturulmaya çalışılmaktadır. Sigara karşıtı kampanyaların halk sağlığına yönelik bu kritik sorunu ele alma biçimlerinin incelenmesi, kampanyaların etkinliğini değerlendirme açısından önem arz etmektedir. Bu çalışma, Türkiye'de 2008-2024 yılları arasında yayınlanan sigara karşıtı kamu spotlarının Genişletilmiş Paralel Süreç Modeli (EPPM) ve Ayrıntılandırma Olasılığı Modeli (ELM) çerçevesinde analizini sunmaktadır. Bulgular, kamu spotlarının izleyicilere yönelik ikna stratejilerinde ağırlıklı olarak tehdit ve yeterlilik unsurlarına dayandığını ortaya koymaktadır. Kampanyaların %90,5'inde birden fazla tehdit bileşeninin birlikte kullanıldığı ve %95,2’sinde algılanan ciddiyetin fiziksel sağlık sonuçlarıyla ilişkilendirildiği görülmüştür. Ayrıca, yeterlilik unsurları %69,05 oranında bulunmakta olup, sigarayı bırakmanın mümkün olduğuna dair öz yeterlilik mesajları ile desteklenmektedir. İkna stratejilerinin incelendiği ELM çerçevesinde ise, kampanyaların %88,1'inde çevresel ipuçlarının tercih edilerek izleyicilerin mesajları yüzeysel şekilde algılamalarının hedeflendiği, rasyonel argümanlara dayalı merkezi yolun ise %40,5 oranında kullanıldığı saptanmıştır. Duygusal çekiciliklerin özellikle olumsuz duygular (korku %52,4, endişe %35,7) üzerine yoğunlaştığı ve kampanyaların %90,5'inin izleyiciye bu duygularla ulaşmayı amaçladığı belirlenmiştir. Rasyonel çekicilikler ise %78,6 oranında kullanılmış olup, en sık başvurulan yöntem %50 oranında akıl yürütme olmuştur. Bu bulgular, Türkiye’deki sigara karşıtı kamu spotlarının izleyicileri hem duygusal hem de rasyonel düzeyde etkilemeye çalıştığını, ancak EPPM kapsamında tehdit ve yeterlilik unsurlarına yoğun vurgu yaparken, ELM çerçevesinde daha çok çevresel ipuçlarına dayalı yüzeysel işleme stratejilerinin tercih edildiğini göstermektedir
Humanities · Physics · COVID-19 Pandemic Impacts · Digital Marketing and Social Media · Philosophy · Psychology · Vaccine Coverage and Hesitancy
Communication and Persuasion
Content Analysis
Fear Appeals and Persuasion
A Further Extension of the Extended Parallel Process Model (E-EPPM)
Just Turn on the Faucet
Stylistic Features, Need for Sensation, and Confirmed Recall of National Smoking Prevention Advertisements
Unintended Effects of Health Communication Campaigns
Putting the fear back into fear appeals
Fear control and danger control
Examining Adolescents' Responses to Antimarijuana PSAs
| Highly cited | No |
|---|