İbn Sînâ’nın Yüklemli Kıyas Sisteminin Tamlık ve Sağlamlık İspatı
Bibliographic Data
| ID | 21678003 |
|---|---|
| Authors | Samet Büyükada (0000-0003-0725-3396, Recep Tayyip Erdoğan University, corresponding author) |
| Year | 2026 |
| Issue | 63 |
| Pages | 34-50 |
| Publication date | 2026-06-30 |
| Open Access | Yes |
| Type | ARTICLE |
| Venue | Dokuz Eylül Ünivesitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (JOURNAL) |
| Journal identifiers | ISSN: 1303-3344 |
| Publisher | Dokuz Eylul University Review of the Faculty of Divinity (PUBLISHER) |
| DOI | 10.21054/deuifd.1878173 |
| OpenAlex | W7166709107 |
| Language | TR |
| References cited | 7 |
Bu çalışma, İbn Sînâ’nın el-İşârât ve’t-Tenbîhât ile eş-Şifâ: el-Kıyâs eserlerinde ortaya koyduğu yüklemli (kategorik) kıyas sisteminin, çağdaş ispat teorisi çerçevesinde formel olarak yeniden inşasını sunmaktadır. Araştırmanın temel amacı, John Corcoran’ın Aristoteles kıyası için geliştirdiği doğal çıkarım yaklaşımını İbn Sînâ’nın sistemine uyarlayarak, bu sistemin metateorik özelliklerini analiz etmektir. Çalışmada öncelikle İbn Sînâ’nın yüklemli kıyas teorisinin kavramsal çerçevesi ele alınmış; ardından özel mutlak önermelerle sınırlı bir sentaktik yapı, küme-kuramsal temelli bir semantik ve D adı verilen bir çıkarım sistemi tanımlanmıştır. Birinci şeklin dört temel modu olan Barbara, Celarent, Darii ve Ferio, sistemin temel çıkarım kuralları olarak kabul edilmiştir. İkinci ve üçüncü şekillerin geçerli modları ise dönüştürme kuralları ile saçmaya indirgeme yöntemi aracılığıyla birinci şekle indirgenmiştir. Araştırma kapsamında varlıksal getirim varsayımının Darapti ve Felapton gibi modların geçerliliği için zorunlu olduğu da gösterilmiştir. Araştırmanın sonucunda D sisteminin hem sağlam hem de tam olduğu ispatlanmış; böylece İbn Sînâ’nın kategorik kıyas anlayışının modern formel ölçütler açısından tutarlı ve kapalı bir yapı sergilediği ortaya konulmuştur
Families in Therapy and Culture · Islamic Studies and History · Islamic Thought and Society Studies
| Highly cited | No |
|---|