The Nature of the Dragon Motif in the Günbet Manuscript of Dede Korkut and Its Comparison with Other Dragon Motifs

Bu makalenin amacı, Dede Korkut’un Günbet nüshasında geçen yedi başlı ejderha motifini çözümlemek ve bu motifi şekilsel ve niteliksel açıdan farklı kültürlerdeki ejderha figürleriyle karşılaştırmalı olarak incelemektir. Günbet nüshasında Salur Kazan’ın yedi başlı ejderhayla mücadelesini konu alan anlatıda, metinden hareketle ejderhanın mahiyeti ortaya konulmuş; bu figürün hem Türk kültürü hem de diğer kültürlerdeki benzer motiflerle ilişkisi değerlendirilmiştir. Çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi tekniği kullanılmıştır. Öncelikle “ejderha” kavramı sözlük anlamı üzerinden tanımlanmış, ardından Türk kültüründe ejderhaların nitelikleri ve nicelikleri üzerinde durulmuştur. Ejderhanın özellikle mitolojik ve dini bağlamdaki işlevleri belirlenerek, onun bir yandan yıkıcı ve tehdit edici bir unsur, diğer yandan ise kahramanlık anlatılarında sınayıcı bir güç olduğu ortaya konulmuştur. Daha sonra Mısır, Babil, Mezopotamya, Çin, Japonya ve diğer Asya kültürleri ile Yunan, Viking, Hint, Fars ve Fransız kültürlerindeki ejderha motiflerinin şekilsel ve niteliksel özellikleri ele alınmıştır. Bu bağlamda ejderhanın bir yönüyle yılana benzemesi ve bu benzerliğin kötü özellikler yüklenmesine yol açması üzerinde özellikle durulmuştur. Tevrat’taki ve bazı mitlerdeki anlatılarda yılanın şeytanla ilişkilendirilmesi, Âdem ile Havva’yı kandırarak onların cennetten kovulmasına sebep olması, ejderha-yılan ilişkisini anlamada önemli bir zemin oluşturmuştur. Makalede asıl üzerinde durulan nokta ise, Günbet nüshasındaki yedi başlı ejderhanın metinden hareketle niteliksel ve niceliksel özelliklerinin belirlenmesidir. Böylece Türk kültüründeki ejderhaların temel nitelikleri ortaya konulmuş ve farklı kültürlerdeki ejderha figürleriyle karşılaştırılarak benzer ve farklı yönleri gözler önüne serilmiştir

Cultural and Sociopolitical Studies · Linguistics and Cultural Studies · Turkish Literature and Culture