The Celebrations of the Fifteenth Anniversary of the Republic Day

Bu çalışma Başkent’te icra edilen on beşinci yıl dönümü kutlamalarını hem hazırlık aşaması hem de etkinlikler boyutuyla incelenmekte, ancak mekân ve tören bağlamına odaklanmaktadır. Bu çerçevede kutlamalar genel anlamda çeşitli boyutlarıyla ele alınmakta, özel anlamda ise mekân ve tören ikilisinin Başkent kutlamalarındaki kesişim noktaları belirlenmekte ve etkinliklerin panoraması oluşturulmaya çalışılmaktadır. Türkiye’de Cumhuriyet rejiminin benimsenmesi, Türk siyasi tarihinin dönüm noktalarından birini oluşturmaktadır. Bir ulus devlet olarak kurulan Türkiye’nin yeni rejimi, Osmanlı’dan kopuşu ortaya koyuyordu. Ancak Türk toplumunu yeni döneme, anlayışa ve rejime adapte etmek kolay bir iş değildi. Cumhuriyet Halk Partisi’nin hem iktidarını ve yeni rejimi meşrulaştırmak hem de toplumsal birlikteliği sağlayabilmek için birtakım sembollere ihtiyacı vardı. Milli bayramlar bu sembollerin belki de en önemlisiydi. Bu durumun bilincinde olan iktidar, yeni gelenekler icat etme çerçevesinde hemen harekete geçti ve ilk yıllardan itibaren çeşitli özel günler belirlemeye başladı. Hiç kuşku yok ki üretilen özel günler arasında en önemlisi Cumhuriyet Bayramı idi. Bilindiği üzere 29 Ekim günü ilk olarak 1924’te kutlandı; 19 Nisan 1925 tarihli yasal düzenlemeyle de “Milli Bayram” olarak kabul edildi ve her yıl kutlanmaya devam edildi. Cumhuriyet Bayramı, yeni kurulan rejimi kurumsallaştırma işlevi görmekle kalmayacak; yeni siyasal formasyonun yeniden üretilmesi için gerekli meşruiyet ortamını da sağlayacaktı. Bundan dolayı 1930’lu yıllara gelindiğinde kutlamalardaki söylem bir envanter mahiyetindeydi. Tespitlerimize göre, on beşinci yıl dönümü kutlamalarını organize etmek üzere Şükrü Kaya başkanlığında bir “Yüksek Komisyon” oluşturulmuştu. Tabi Başkent kutlamalarının ayrı bir yeri ve önemi vardı. Çünkü Başkent kutlamaları hem diğer illere örnek oluşturacaktı hem de içe ve dışa yönelik verilmek istenen mesajların daha rahat ulaşmasını sağlayacaktı. Belirlemelerimize göre, Atatürk’ün rahatsızlığından dolayı katılamadığı bu ilk Cumhuriyet Bayramı kutlamalarında mekânsal bağlamda milli egemenliğin tecelli ettği TBMM, hipodrom, Ulus Meydanı ve Zafer Anıtı ile Cebeci Şehitliği ön plana çıkmaktadır. Törensel bağlamda ise TBMM’de düzenlenen kabul töreni, hipodromda herkesin katıldığı ve en gösterişli etinliklerin yapıldığı geçit töreni, kentin en uğrak yeri olan Ulus Meydanında yer alan Zafer Anıtı’ndaki bağlılık yemini ve Türk gençliğinin Cebeci Şehitliği’nde minnettarlıklarını ifade ettiği etkinlikler öne çıkmaktadır

Art · Geography · Humanities · Political science · Historical Turkish Studies · Ottoman and Turkish Studies · Turkey's Politics and Society