Ni̇colai̇ Hartmann’in Modern Ontoloji̇ Kurami Bağlaminda “Deli̇ Ehmed” Masalinin Çözümlenmesi̇
Bibliographic Data
| ID | 21681296 |
|---|---|
| Authors | Ramazan Ergöz (0000-0002-4513-3574, Bitlis Eren University, corresponding author) |
| Year | 2026 |
| Volume | 19 |
| Issue | 54 |
| Pages | 706-727 |
| Publication date | 2026-06-21 |
| Open Access | Yes |
| Type | ARTICLE |
| Venue | Motif Akademi Halk Bilimi Dergisi (JOURNAL) |
| Journal identifiers | ISSN: 1308-4445 |
| Publisher | Motif Akademi (PUBLISHER) |
| DOI | 10.12981/mahder.1899983 |
| OpenAlex | W7165491124 |
| Language | TR |
| References cited | 4 |
Ontoloji, varlık üzerine araştırma yapan felsefi bir akımdır. İlk felsefe de denilen ontolojiye genel olarak bir varlık öğretisi olarak bakılmıştır. Eski ontolojiye tepki olarak varlığa nesnel bir bakış açısıyla ve idealist bir zemin üzerinde yaklaşan modern ontoloji kurma çabaları başlamış ve Nicolai Hartmann bu modern ontolojinin kurucusu olarak kabul edilmiştir. Hartmann varlığı; inorganik, organik, psişik ve geist/tin olmak üzere dört tabakaya ayırmıştır. Tinsel tabaka; toplumsal değerleri, halk inanışlarını, dili, dünya görüşünü, sanatsal ve edebi zevkleri geleceğe taşır ve kültür dediğimiz alanı oluşturur. Canlı tinin ürünü olan masal da tinsel varlık tabakasında konumlanmaktadır. Masalın anonim oluşu onun kişiler tarafından değil, toplum tarafından taşınan bir kültür varlığı yani tinsel varlık olduğunu göstermektedir. Masallarda; ait olduğu varlık tabakasına uyum sağlayamama, ekolojik tükenişler ve varlık alanları ihlali gibi birçok ontolojik sorun ve bu ontolojik sorunların çözüm yolları dikkati çeker. Bu nedenle masallarda Hartmann’ın ortaya koyduğu varlık tabakalarını ve bu tabakaların kategorial kanunlarını ontolojik bir yaklaşımla analiz etmek mümkündür. Deli Ehmed masalında da birtakım ontolojik sorunlar karşımıza çıkmaktadır. Masalın kahramanı olan Deli Ehmed, ait olduğu psişik tabakaya uyum sağlayamamış ve bu tabakanın bir sorunu haline dönüşmüştür. Ancak onun bir masal kahramanı olmasından dolayı bu ontolojik sorunun çözüme ulaşması gerekir. Çünkü O, mitik anlatılardan beri süregelen değerler dizgesinin taşıyıcısı ve aktarıcısıdır. Bu bakımdan onun yeniden ait olduğu varlık tabakasına konumlanabilmesi için masalda varlık tabakalarının bir işlevinin olduğu görülür. Bu bağlamda çalışmamızda Kars ilinin Arpaçay ilçesinde anlatılan Deli Ehmed masalı Hartmann’ın modern ontoloji kuramı bağlamında çözümlenmiş, masalda varlık tabakalarının görünüşü ve kategorial kanunların masaldaki işleyişi üzerinde durulmuştur
Social life · Families in Therapy and Culture · Media Discourse and Social Analysis · Religion, Theology, and Education
| Highly cited | No |
|---|