Mitolojik Ana Tasavvuru Bağlamında Toprak

Bibliographic Data

ID21681406
AuthorsHarun AKÇAM (0000-0002-6644-3870, Istanbul Arel University), Serkan Köse (0000-0002-6478-8795, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi)
Year2022
Publication date2022-05-18
Open AccessYes
TypeARTICLE
VenueMotif Akademi Halk Bilimi Dergisi (JOURNAL)
Journal identifiersISSN: 1308-4445
PublisherMotif Akademi (PUBLISHER)
DOI10.12981/mahder.1099923
OpenAlexW4281722856
LanguageEN
Citations received2
References cited1

Türk mitolojisinde kozmogonik tasarım; gök, yer ve yeraltı olmak üzere üç katmanlı olarak düşünülmüştür. Sözü edilen her bir katman, iyi ve kötü kavramlarıyla anlamlandırılmıştır. Bu düşünceye göre, gök, tanrısal mekân olarak iyiliği/aydınlığı; yeraltı ise Tanrı tarafından cezalandırılan Erlik mekânını yani kötülüğü/karanlığı temsil etmektedir. Yeryüzü ise hem iyi hem de kötüye meyilli olan kişioğlunun yaşadığı alanı simgelemektedir. Yeryüzünün merkez simgesi ise topraktır. Toprağın kutsallığı, yer ile gök arasında dünya ekseni (axis mundi) vazifesi gören ağaç, dağ gibi birçok unsura, tıpkı bir annenin bebeğini karnında taşıması gibi, yaşam alanı sağlaması düşüncesinden gelmektedir. Dolayısıyla toprak, üretici, bereket verici olarak tasarımlanmıştır. Toprak farklı kültürlerde üzerinde yaşanan mekân olmasının yanında hayat verici ve besleyici özellikleriyle anne merkezli simgesel anlatımın önemli bir unsuru olmuştur. Diğer birçok toplumda görüldüğü gibi, Türk toplum ve kültür hayatında da toprağın ana olarak algılanması, çoban kültüründe otlaklara olan gereksinimden; tarım kültüründe ise toprağa olan ekonomik bağlılık ihtiyacından kaynaklanmaktadır. Çalışmada, mitolojik ana algısının, Türk mitik tasarımından beslenen sözlü folklor ürünlerindeki işlevsel konumu üzerine bir değerlendirme yapılması planlanmaktadır

Art · Humanities · Physics · Cultural and Sociopolitical Studies · Linguistics and Cultural Studies · Turkish Literature and Culture

Tools

Open DOIOpen Access