Ebü’l-Hüzeyl El-Allâf’a Göre İlâhî Sifatlar

Ebü’l Hüzeyl el-Allâf, Mu’tezile’nin beş esasından en belirleyici olan tevhid ilkesi başta olmak üzere, ekolün şekillenmesinde önemli katkısı olmuş bir kelâm alimidir. Tevhid ilkesi, Allah’ın tek kadim olduğu, O’nun dışındaki bütün varlıkların hadis olduğu söylemi üzerinden temellendirilmiştir. Allah’ın zâtı, sıfatları ve zât-sıfat ilişkisi tüm yönlerden ele alınarak tevhid ilkesi şekillenmiştir. Allâf yaşadığı döneme kadar konuya ilişkin ortaya atılan görüşleri değerlendirmiş; Allah Teâlâ’yı, mahlukâtla benzeşme, onlara ait özellikler olan cismiyyet, değişim, hudûs gibi durumlardan mutlak bir şekilde tenzih ederek Mu’tezilî söylemi tahkim etmiştir. Allâf konuyu ifade ederken selefleri olan Mu’tezilî zevâtın ortak söylemi olan zât-sıfat birliği formülüne sadık kalmıştır. Buna göre sıfatların müstakil birer varlık olarak kabul edilmesi; Allah’ın zatıyla olan ilişki durumuna göre kadim veya hadis olmaları gerekecektir. Kadîm olmaları taaddüd-ü kudemâ’ya sebep olacak, hadis olmaları ise Allah’ın zâtını hadis varlıklara benzetme anlamına gelecektir. İki durum da Allah’ın tek kadim olması hakikatine halel getirmektedir. Bu sebeple Allâf sıfatların mastar formunda ifade edilmesini reddetmiş, Allah Teâlâ’nın zâtıyla kâdir, zâtıyla âlim olduğunu, diğer sıfatlarda da durumun böyle olduğunu söylemiştir

Notice · Families in Therapy and Culture · Islamic Thought and Society Studies · Media Discourse and Social Analysis