O nowym odczytaniu tekstów kasandrycznych literatury międzywojennej i wojennej – na drodze od monografii do antologi

Niniejszy tekst prezentuje, w jaki sposób bułgarski projekt naukowy stwarza nowe, podwójne pole recepcyjne (badawcze i przekładowe) dla tzw. tekstów kasandrycznych literatury polskiej z okresu międzywojnia i II wojny światowej. Opracowanie skonstruowane jest wokół tematu: „»Świat wczorajszy«, widziany przez katastrofę roku 1939. Poczucie zagrożonej Europy w kulturze i literaturze Bułgarii, Ukrainy, Polski i Czechosłowacji”, zainspirowanego książką Stefana Zweiga Świat wczorajszy. Wspomnienia pewnego Europejczyka. Głównym celem artykułu jest wyjaśnienie konceptualnego przejścia od wydanej monografii polonistycznej do antologii i ich paralelizmu, a także wskazanie nowych elementów recepcji. Przez wyrażenie teksty kasandryczne rozumiemy teksty o charakterze prognostycznym, profetycznym, katastroficznym, apokaliptycznym i alarmistycznym, zawierające przestrogi o zbliżającej się wojnie, oraz takie, które powstawały podczas wojny. Określenie kasandryczne nawiązuje do motywu Kasandry, obecnego w eseju Czesława Miłosza Śmierć Kassandrze (1945) oraz w Eseju dla Kassandry Jerzego Stempowskiego (1950), i łączy się z ideą o „nieusłyszeniu” przestróg, czyli o niemożności zatrzymania procesów niechybnie wiodących do katastrofy wojny. Szukamy zapisów tych przestróg w tekstach literackich, publicystycznych, historycznych i dokumentalnych. Do tekstów kasandrycznych zaliczamy także alarmistyczne teksty świadectw, przesyłane ryzykowną drogą z Polski do nieokupowanych przez Niemców krajów aliantów, mówiące o zbrodniach faszyzmu w Polsce podczas wojny

Croatian · Polish · Social life · Central European Literary Studies · Diverse Academic Research Studies · Polish-Jewish Holocaust Memory Studies

• The Cassandra Motif in Szymborska and Miłosz

  Open Access•Per-Arne Bodin, Per‐Arne Bodin•Poljarnyj vestnik•2018

  Add to list