Irak Selçuklu Devleti̇ Örneği̇nde Atabeyleri̇n Si̇yasi̇ Rolleri̇

Kadim Türk tarihinin doğal siyasi serüveninin bir neticesi olan atabeylik kurumu, asıl itibarı ile Selçuklu Devleti’nde gerçek hüviyetine kavuşmuş görünmektedir. Taht adayı meliklerin, hem devlet adamı kimliği kazanması hem de şahsi niteliklerinin Türk toplum yapısına uyarlanması açısından usta öğretici vasıflara sahip atabeyler, özellikle Irak Selçuklu iktidarının siyasi mecrasında mühim bir mevkii işgal etmişlerdir. Atabeylerin henüz kurumsal özelliklere sahip olmadığı ilk dönemlerinde dahi geniş yetkilere sahip olan bu devlet adamları, Irak Selçuklu devrinde iç ve dış siyasette tam anlamı ile bir denge unsuru olarak ortaya çıkmışlardır. Atabeyler; kendilerine verilen geniş salahiyetleri siyasi avantaja çevirmişler, siyasi olarak zayıf pozisyonda kalan Irak Selçuklu sultanları devrinde gerçek karar vericiler haline gelmişlerdir. Şemseddîn İldeniz ve Nûreddîn Zengî gibi sadece Irak sahasında değil çevre coğrafyalarda da şöhret sahibi olan atabeylerin, Irak Selçuklu iktidarında ortaya çıkması pek tesadüfî görünmemektedir. Irak Selçuklu atabeyleri, siyasi zeminin müsait olduğu zaman dilimlerinde şahsi otoritelerini pekiştirmek için; diğer siyasi organizasyonlar ve hatta halifelik makamı ile de siyasi münasebetlere girmekten çekinmemişlerdi. Devletin otoritesini sarsmakla birlikte Irak Selçuklu atabeyleri devletin gücünün, en azından Irak sahasında, bir müddet daha devam etmesinde birinci derecede rol oynamışlardır. İnşa ettikleri eserler ve sahip oldukları sahalara Türkmenleri yerleştirmek suretiyle Türk kültürünün Yakındoğu’da kökleşmesinde önemli pay sahibi olmuşlardır

Cultural and Sociopolitical Studies · Eurasian Exchange Networks · History and Cultural Heritage

• Türk Tarihinin Siyasi Evliliklerine Bir Örnek

  Open Access•Kader Altın, Elif Kömürcü•Ortaçağ Araştırmaları Dergisi•2022

  Add to list