O szczurach i ludziach II. Wykorzystanie pragmatystycznego podejścia do Zasady Energii Swobodnej

Bibliographic Data

ID22147487
AuthorsZbigniew Słuszkiewicz (0000-0001-7734-8484, Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, corresponding author)
Year2025
Volume15
Issue1
Pages1-37
Publication date2025-06-13
Peer ReviewedYes
Open AccessYes
TypeARTICLE
VenueZoophilologica (JOURNAL)
Journal identifiersISSN: 2451-3849 • E-ISSN: 2719-2687
PublisherUniversity of Silesia in Katowice (PUBLISHER • PL)
DOI10.31261/zoophilologica.2025.15.13
OpenAlexW4412068748
LanguageEN
References cited100

W drugiej części tryptyku Of Rats and Men zaproponowana zostaje pozytywna odpowiedź na wcześniejsze konkluzje. Z pomocą zasobów konceptualnych pragmatyzmu oraz interpretacji fundamentalnych zasad fizycznych, płynących ze współczesnych nieortodoksyjnych ujęć teoretycznych – metafizyki procesu, rozszerzonej syntezy ewolucyjnej i teorii powiązanych ze „zwrotem pragmatycznym” w naukach kognitywnych, a mianowicie zasady energii swobodnej (FEP) i przetwarzania predykcyjnego (PP) – przeprowadzona zostaje rekonstrukcja podstaw podmiotowości sprawczej. W artykule broniona jest teza, że podmiotowość sprawcza, rozumiana jako zdolność organizmów do działania w odniesieniu do racji, nie jest wyznacznikiem ludzkiej poznawczej wyjątkowości, lecz inherentną własnością procesu życia, której źródłem jest egzystencjalny imperatyw utrzymywania stabilności homeodynamicznej przez organizm. Autor argumentuje na rzecz zasadności stosowania intencjonalnej terminologii w wyjaśnianiu zachowań zwierząt, wskazując, że FEP umożliwia takie podejście, a także że jest ono zbieżne z pluralistycznym stanowiskiem pragmatyzmu i antyredukcjonistyczną linią procesualnej metafizyki w filozofii biologii. Artykuł kładzie podwaliny pod dalszą analizę zaawansowanych form podmiotowej sprawczości, która zostanie rozwinięta w ostatniej części tryptyku

Physics · Political science · Sustainability and Ecological Systems Analysis

Tools

Open DOIOpen Access