XI. Yüzyılda Hârizm’in Türkleşme Süreci

Bu çalışma, XI. yüzyılda Hârizm’in Türkleşme sürecinde rol oynayan Türk boylarını ve bölgedeki faaliyetlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Hârizm’in Türk ve İran kültür alanları arasında bir geçiş bölgesi olması, bölgede erken dönemlerden itibaren yoğun bir etkileşim ortamı oluşmasına yol açmıştır. Emeviler döneminde ise Müslümanlar tarafından fethedilen Hârizm, bu tarihten itibaren İslâm dünyasının doğudaki sınır bölgelerinden biri hâline gelmiş ve Müslüman olmayan Türklerle yapılan mücadelelerde önemli bir rol üstlenmiştir. X. yüzyıla gelindiğinde Hârizm, Sâmânîlere bağlı yerel yönetimler tarafından idare edilmiştir. 995 yılında bu yerel yönetimlerden biri olan Me’mûnîler idareyi ele geçirmiş, ancak Karahanlı ve Gazneli gibi Türk devletlerinin siyasî ve askerî baskılarıyla karşılaşmıştır. Nihayet 1017 yılında Hârizm’in Gaznelilerin eline geçmesiyle birlikte bölgede Türk boylarının faaliyetleri daha da artmıştır. Bu gelişmenin ardından, Hârizm’i Gaznelilere bağlı olarak yöneten Altuntaşlıların uygulamaları sonucunda bölge yoğun Türk göçü almıştır. Bu durum Selçuklular zamanında da devam etmiştir. Böylece XI. yüzyılda Oğuzlar, Kıpçaklar, Küçetler ve Cuğraklar bölgedeki siyasî ve askerî gelişmelerde önemli rol oynamıştır. Göçler, askerlik hizmetleri ve yerleşmeler yoluyla Hârizm’in nüfus ve kültür yapısında belirgin değişimler ortaya çıkmıştır. Sonuç olarak Altuntaşlılar ve Selçuklular döneminde artan Türk nüfusu, dil ve kültür alanındaki değişimi hızlandırarak Hârizm’in Türkleşme sürecinde önemli bir dönüm noktası oluşturmuştur

Eurasian Exchange Networks · History and Cultural Heritage · Islamic Thought and Society Studies