Anadolu Türk Kültüründe Buğday/Başak ve Görsel Dile Aktarımı
Bibliographic Data
| ID | 22224780 |
|---|---|
| Authors | Semiha Altıer (0000-0001-8598-9185, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, corresponding author) |
| Year | 2022 |
| Issue | 12 |
| Pages | 30-62 |
| Publication date | 2022-03-10 |
| Open Access | Yes |
| Type | ARTICLE |
| Venue | Kültür Araştırmaları Dergisi (JOURNAL) |
| Journal identifiers | ISSN: 2651-3145 • E-ISSN: 2687-5241 |
| Publisher | kulturarastirmalari (PUBLISHER) |
| DOI | 10.46250/kulturder.1029522 |
| OpenAlex | W4224996730 |
| Language | TR |
| Citations received | 4 |
| References cited | 15 |
İnsanlığın ekimini ilk yaptığı, temel besin kaynağı olan buğdaya, zaman içinde tek veya çok tanrılı dinlerde bazı anlamlar yüklemiştir. Kutsiyet atfedilen ekmeğin de hammaddesi olan buğday, pagan toplumlarda tanrılara sunulan kutsal bir yiyecek, aynı zamanda tarım/bereket tanrı/tanrıçalarının atribüsü olarak karşımıza çıkar. Kadınla da özdeşleştirilen ve yine doğum, soy, verimlilik, bolluk, bereket kavramına gönderme yapılan bu bitki, Türk ve İslam halk kültüründe bu anlamlarını koruyarak günümüze devrolmuş; birçok inancın ve ritüelin kaynağında da yer almıştır. Anadolu’da kem gözlere karşı buğday başaklarından nazarlık yapılarak, ayrıca haneye şans/uğur, bolluk/bereket getirmesi için de evlerin duvarlarına asıldığı görülür. Buğday aynı zamanda bir Orta Asya Türk geleneği olan saçının da içindedir ve günümüzde gelinlerin üzerine saçılmaktadır. Aşure ve Nevruz’la ilişkilendirilen buğday, bebeklerin diş hediği ve kırklamasındaki ritüellerde de yer almaktadır. Öte yandan, özellikle Bektaşiler arasında kutsal görülen buğday velilerin birçok kerametinde geçmektedir. Bu sebeple tekke sofralarının vazgeçilmez yemeklerinin içinde buğday da vardır. Bu makalede de Türk halk kültüründe önemli bir yer edinen buğday/başak motifi ele alınmıştır. Bu motifin Türk sanatındaki yerinin tam olarak anlaşılabilmesi için önce Anadolu ve ilgili çevre kültürlerde, pagan ve tek tanrılı dinlere mensup toplumlardaki anlam ve kullanımlarından söz edilmiş; sanat eserlerindeki örnekleri sunulmuştur. Ardından çalışmanın asıl ağırlık noktasını oluşturan Anadolu’da Türk-İslam dönemindeki farklı tarih ve çeşitli yüzeylerde karşımıza çıkan buğday/başağın, ikonografik tartışması yapılmış ve değerlendirilmiştir
Art · Humanities · Physics · Cultural and Sociopolitical Studies · History and Cultural Heritage · Linguistics and Cultural Studies · Philosophy
| Citations per year | 1.33 |
|---|---|
| Citation span | 2023 - 2025 (3) |
| Highly cited | No |