Geç Anti̇kçağ Müverri̇hleri̇nde Hun Tesmi̇yeleri̇ (Vi-Ix. Yüzyil)
Bibliographic Data
| ID | 22241269 |
|---|---|
| Authors | Emi̇ne Uslu Arıcı (0000-0003-0477-951X, corresponding author) |
| Year | 2026 |
| Volume | 8 |
| Issue | 16 |
| Pages | 1-18 |
| Publication date | 2026-01-24 |
| Peer Reviewed | Yes |
| Open Access | No |
| Type | ARTICLE |
| Venue | Genel Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi (JOURNAL) |
| Journal identifiers | ISSN: 2667-5366 • E-ISSN: 2667-5366 |
| Publisher | Genel Turk Tarihi Arastirmalari Dergisi (PUBLISHER) |
| DOI | 10.53718/gttad.1640872 |
| OpenAlex | W7125652890 |
| Language | TR |
| References cited | 9 |
Batı Avrasya’da IV. yüzyılın son çeyreğinden itibaren Hun varlığına tanık olunmaktadır. Hunların Batı’daki faaliyetleri Roma İmparatorluğu başta olmak üzere güç dengelerini derinden etkilemiştir. Attila ile birlikte gücünün doruğuna ulaşan Hunlar, Attila sonrasında hızla çözülmeye başlamıştır. Hun İmparatorluğu’nun siyasi olarak sona ermesinin ardından Sabir, Kutrigur, Utrigur, Eftalit ve Avarlar gibi Türk kavimleri müverrihler tarafından Hun bakiyelerinin devamı olarak görülmüş ve bu halklar Hun olarak tesmiye edilmişlerdir. Hun adının bu şekilde kullanımı, Herodotus’tan süre gelen anokranizm geleneğinin devam ettiğini gösterir. Herodotus, Asyalı kavimleri İskit olarak zikretmiştir. Sonrasında IV. yüzyıl itibari ile Hunlar, İskit olarak anılmaya başlamıştır. Bu arkaik kullanım geleneği VI. yüzyıl itibari ile yerini Hun tesmiyesine bırakır. Geç Antikçağ batı kaynaklarına bakıldığında Türk halkları ile ilgili verilen bilgiler, müstakil olarak değil Romanist, Bizanstinist, Germenist, Slavyanist çalışmalara eklemeli bir şekilde yer almaktadır. Onların bahsettiği kadarı ile Batı Avrasya erken Türk varlığı hakkında haberdar olunmaktadır.Batı Avrasya Türk varlığı ile ilgili bilgiler veren Doğu ve Batı kaynaklarına bakıldığında karşımıza sınırlılıklar çıkmaktadır. Batı Roma İmparatorluğu’nun sona ermesinin ardından Batı’daki kargaşa ortamının devam etmesi tarihyazımını olumsuz etkilemiştir. Doğu Roma’da ise istikrarın, Batı’ya nazaran daha iyi olması tarihyazımında olumlu bir atmosfer yaratmıştır. Bu sebeple Doğu Roma kaynakları daha fazla tarihsel veri sunmakla beraber araştırma sürecinde Hun etnoniminin incelenmesinde kolaylık sağlamıştır. Çalışmamızda Procopius, Agathias, Menandrus gibi VI. yüzyılın müverrihlerinden başlayarak, IX. yüzyılı da kapsayacak şekilde Geç Antikçağ kaynaklarında Türk halkları için Hun tesmiyeleri incelenecektir
Aesthetic value · Ancient and Medieval Archaeology Studies · Eurasian Exchange Networks · History and Cultural Heritage
| Citation velocity | historical |
|---|---|
| Highly cited | No |