İlhanlılar Döneminde Tekstil ve Giyim
Bibliographic Data
| ID | 22272591 |
|---|---|
| Authors | Mehlika Üstündağ (0000-0001-7500-686X, corresponding author) |
| Year | 2026 |
| Issue | 86 |
| Pages | 432-452 |
| Publication date | 2026-05-15 |
| Open Access | Yes |
| Type | ARTICLE |
| Venue | Turcology Research (JOURNAL) |
| Journal identifiers | ISSN: 2822-2725 • E-ISSN: 2822-2725 |
| Publisher | Ataturk Universitesi (PUBLISHER) |
| DOI | 10.62425/turcology.1774182 |
| OpenAlex | W7161257824 |
| Language | EN |
| References cited | 4 |
Bu çalışma, İlhanlılar döneminde İran’daki tekstil üretimi ile giyim kültürünü yazılı kaynaklar, seyahatnâmeler, minyatürler ve müze koleksiyonlarında muhafaza edilen eserler ışığında incelemektedir. Araştırmada tarihî kaynaklar ile görsel ve maddî kültür verileri birlikte değerlendirilmiş; döneme ait tekstil ürünleri ve kıyafetler betimsel bir yaklaşımla ele alınmıştır. Moğol istilâlarının ardından İran’da meydana gelen siyasî ve kültürel dönüşümün gündelik yaşama yansımaları arasında yer alan tekstil ve giyim unsurları tarihsel arka planıyla birlikte değerlendirilmiştir. Bu kapsamda İlhanlılar öncesi İran’daki dokuma ve giyim geleneğine kısaca değinilmiş; Medler, Ahamenişler, Partlar, Sâsânîler ve İslâmî dönemlerde gelişen tekstil anlayışının İlhanlı dönemine etkileri ele alınmıştır. Çalışmada İlhanlı döneminde Tebriz, Yezd, Kâşân, Nîşâbur ve Tûs gibi merkezlerde gelişen dokuma faaliyetleri incelenmiş; ipekli, pamuklu, keten, kadife ve altın sırmalı kumaş üretimi üzerinde durulmuştur. Ayrıca Çinli zanaatkârların İran’a gelişiyle birlikte dokuma teknikleri, kumaş süslemeleri ve terzilik anlayışında meydana gelen değişimler değerlendirilmiştir. Kumaşlarda kullanılan ejderha, Simurg, lotus, bulut, kuş ve çeşitli bitkisel motifler üzerinden Çin, Orta Asya ve İran sanat çevreleri arasındaki etkileşim ele alınmıştır. Kufî ve nesih hatlı yazılar ile geometrik süslemeler de dönemin estetik anlayışının önemli unsurları arasında değerlendirilmiştir. Araştırmada erkek ve kadın giyimi ayrı başlıklar altında incelenmiş; cübbe, kaba, şelvâr, çador, taç, külâh ve çeşitli aksesuarlar minyatürler ile seramik örnekleri ışığında değerlendirilmiştir. Saray mensupları, askerler, din adamları, hekimler ve halkın kullandığı kıyafetler karşılaştırılarak toplumsal statü, meslek ve cinsiyet farklılıklarının giyim kültürüne etkileri ele alınmıştır. Bunun yanı sıra İlhanlı tekstil ürünlerinin diplomatik ilişkiler, hediyeleşme geleneği ve saray yaşamındaki yeri üzerinde de durulmuştur. Böylece İlhanlı döneminde tekstil ve giyim kültürünün ekonomik hayat, toplumsal yapı ve estetik anlayışla bağlantılı önemli bir unsur olduğu anlaşılmaktadır
Confocal laser scanning microscope · Population · Solid wood · Eurasian Exchange Networks · History and Cultural Heritage · Linguistics and Cultural Studies
| Highly cited | No |
|---|