Kuzeydoğu Anadolu'da Bir Doğrusal Yapı
Sınır Hattı Üzerine Bazı Tespit ve Değerlendirmeler
Bibliographic Data
| ID | 22272620 |
|---|---|
| Authors | Hüseyin İlhan (0000-0003-0232-4482, Bayburt University, corresponding author) |
| Year | 2026 |
| Issue | 86 |
| Pages | 394-417 |
| Publication date | 2026-05-15 |
| Peer Reviewed | Yes |
| Open Access | Yes |
| Type | ARTICLE |
| Venue | Turcology Research (JOURNAL) |
| Journal identifiers | ISSN: 2822-2725 • E-ISSN: 2822-2725 |
| Publisher | Ataturk Universitesi (PUBLISHER) |
| DOI | 10.62425/turcology.1819520 |
| OpenAlex | W7161255759 |
| Language | EN |
| References cited | 27 |
Kuzeydoğu Anadolu’da yer alan Bayburt-Gümüşhane toprakları, Anadolu’yu Kafkasya ve Karadeniz kıyı şeridiyle buluşturan tarihsel bir geçiş koridoru niteliği taşır. Nitekim yörede yürütülen yüzey araştırmaları, bu işlevi doğrular biçimde, kale ve gözetleme kulelerinden höyük, han ve köprülere kadar zengin bir arkeolojik-kültürel envanter ortaya koymuştur. Araştırmalar sırasında tespit edilen arkeolojik bulgulardan biri de büyüklüğü ile dikkat çeken bir doğrusal yapıdır. Kelkit ve Çoruh havzalarını ayıran su ayrım çizgisinin birkaç km doğusundan, Gümüşhane'nin Köse ilçesine bağlı Altıntaş Köyü'nün hemen kuzeyinden başlayarak, Bayburt sınırları içerisinde yer alan Pulur Dağları üzerinde sona eren bu yapı, başlangıcından sonuna kadar yaklaşık 24 km'dir. Özellikle İkindi Tepeleri ve Pulur Dağları üzerinde doğrusal yapının izleri açık bir şekilde görülebilmektedir ancak ovalık arazilerde bu izleri takip edebilmek oldukça güçtür. Kuzey-güney ekseninde uzanan ve ortalama 5 m genişliğinde bir moloz taş yığını şeklinde karşılaşılan yapının, takip edilebilen yüksek araziler üzerindeki kısmı 15 km'dir. Kelkit Havzası'na oldukça kolay bir geçiş imkanı sunan ve doğu-batı ulaşımında bir koridor niteliğindeki Mormuş Ovası ve Gökçedere Vadisi, stratejik birer topografyadır. Bu bağlamda yapı ve etrafında gerçekleştirilen arazi çalışmaları neticesinde, doğrusal yapı ve bununla ilişkili diğer yapıların bir sınır hattını oluşturduğu anlaşılmıştır. Söz konusu sınırın tarihlendirilmesi amacıyla uzun soluklu bir inceleme yürütülmüş; sahadaki benzer mimari özellikler ile seramik buluntular bütüncül olarak ele alınmıştır. Bütüne ait bir parça olduğu anlaşılan bu doğrusal hat, yakın çevresindeki ve muhtemel devamı üzerindeki çeşitli arkeolojik izlerle birlikte değerlendirildiğinde, bu toprakların uzun soluklu bir sınır işlevine sahip olduğu anlaşılmaktadır. Bu tespit ışığında Doğu Roma İmparatorluğu'nun sınırlarda İslam orduları ile yoğun mücadeleler verdiği özellikle 7. yüzyıl sonları ve 8. yüzyıl başlarından 11-12. yüzyıllara kadar, zaman zaman önemini kaybetse de bu hattın sınır olarak kullanılmış olduğu anlaşılmaktadır. Dahası Doğu Roma İmparatorluğu'nun sınır yönetimine dair birçok kavramın somutlaştırılması ve örneğinin sunulması bu alanda yeni bir ufuk açmıştır. Bu bağlamda bu çalışma, söz konusu doğrusal yapı temelinde bu sınır hattını aydınlığa kavuşturmayı ve bu konudaki çeşitli tespitleri aktarmayı amaçlamaktadır
European union · Byzantine Studies and History · History and Cultural Heritage · Ottoman and Turkish Studies
The Palgrave Atlas of Byzantine History
The Making of Orthodox Byzantium, 600–1025
Técnicas de tradición europea en la arquitectura tardocolonial de la Puna de Jujuy (Argentina)
The Linear Earthworks of Cornwall
From the hills to the sea
In the Light of Procopios’s De Aedificııs and Archeological Findings, New Observations and Evaluations on Iustinianus Period Activities on the Theodosiopolis-Trapezus Route
Pottery Production Changes During the Transition from Byzantine to Umayyad Rule
The Byzantine–muslim Frontier From the Arab Conquests to the Arrival of the Seljuk Turks
A Group of Arrowhead Found in Amorium Excavation
The Maroneia cave in Aegean Thrace. Byzantine period transport amphoras and coarse ware
Magnetic imaging and electrical resistivity tomography studies in a Roman military installation found in Satala archaeological site, northeastern Anatolia, Turkey
Ceramics in transition
A Note on the South-eastern Borders of the Empire of Trebizond in the Thirteenth Century
Dokuzuncu ve Onuncu Yüzyılda Bizans-Abbasi Sınırı
Crossing Crawford's conceptual divide
| Citation velocity | historical |
|---|---|
| Highly cited | No |