Xix. Yüzyil'da Kuzey Kafkasya’da Müri̇di̇zm
Di̇ni̇ Di̇reni̇ş Ve Toplumsal Etki̇leri̇ (1817-1864)
Bibliographic Data
| ID | 24216052 |
|---|---|
| Authors | Aysel ERDOĞAN (0000-0003-0319-1976, FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ) |
| Year | 2026 |
| Issue | 119 |
| Pages | 487-515 |
| Publication date | 2026-09-28 |
| Open Access | Yes |
| Type | ARTICLE |
| Venue | Türk Kültürü ve HACI BEKTAŞ VELİ Araştırma Dergisi (JOURNAL) |
| Journal identifiers | ISSN: 1306-8253 • E-ISSN: 2147-9895 |
| Publisher | Türk Kültürü Açisindan Haci Bektas-i Veli Arastirmalari Uygulama ve Arastirma Merkezi (PUBLISHER) |
| DOI | 10.60163/tkhcbva.1769515 |
| OpenAlex | W7215018289 |
| Language | TR |
| References cited | 26 |
Tarih boyunca coğrafi konumundan dolayı birçok güç arasında el değiştiren Kafkasya, XIX. yüzyılın ilk yarısında Rusya ve İngiltere arasında yaşanan sömürgecilik yarışında hedef noktalardan birisi haline gelmiştir. Boğazlar üzerindeki hâkimiyetini arttırma, Akdeniz’de üstün güç olma politikası doğrultusunda Rusya’nın Osmanlı topraklarındaki ilerleyişini yakından takip eden İngiltere’nin öncülük yaptığı bir bloklaşma meydana gelmiştir. Bunun sonucunda yaşanan Kırım savaşı, Osmanlı Devleti’nin topraklarının işgalini geciktirmekle birlikte Türkistan ve Kafkasya halklarının Rus işgali sırasında savunmasız bırakılmasını beraberinde getirmiştir. Kırım savaşı sonrasında Rusya’nın Kafkaslar ve Türkistan üzerindeki işgallerine müttefik devletler sessiz kalmıştır. Bu doğrultuda Osmanlı Devleti’nin etkisini kaybettiği, dağınık haldeki Kafkasya halkları için Müridizm adı verilen İslami düşünce hareketi birleştirici rol oynamıştır. Rus işgallerine karşı örgütlü direniş sağlama noktasında oldukça başarılı olan bu hareket içerisinde Şeyh Şamil başta olmak üzere çok sayıda kişi önemli rol oynamıştır. Ancak askeri birliklerin sayısı ve mühimmat olarak kendilerinden üstün olan Rus birlikleri karşısında kalıcı bir başarı sağlanamamıştır. Çalışmada XIX. yüzyılın ilk yarısında İngiltere ve Rusya arasında yaşanan jeopolitik ve jeostratejik rekabetin Kuzey Kafkasya üzerindeki yansımaları ele alınmıştır. İngiltere’nin Kafkasya’nın Rusya tarafından işgaline giden süreçteki politikası ve Kafkas halklarının Rus işgallerine karşı verdikleri mücadele, yayımlanmış İngiliz arşiv belgeleri, parlamento kayıtları, dönemin diplomatik yazışmaları ışığında ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Kafkasya’nın uluslararası politika bağlamında taşıdığı stratejik önemi vurgulanırken, büyük güçlerin çıkarları doğrultusundaki rekabetin bölge halklarının kaderine olan etkisi ele alınmaktadır.
19th century · Anglo-Russian rivalry · Caucasus peoples · Crimean War · diplomatic correspondence · Muridism · North Caucasus · Ottoman decline · parliamentary records · religious resistance · Russian conquest of the Caucasus · Islamic Studies and History · Ottoman Empire History and Society · Soviet and Russian History
Islamic Mysticism
Reform in the Ottoman Empire, 1856-1876
Yüzyillar Arasinda Osmanli İmparatorluğu’nun Çerkezi̇stan’daki̇ İslami Yayma Si̇yaseti̇ne Kisa Bi̇r Bakiş
The Lost Circassia and the Found Circassians
Çarlık Rusya’nın Kafkas Hattı’nı İnşası ve Kuzey Kafkasya’da Hâkimiyet Kurma Mücadelesi
The Russian Empire’s Changing Views of the Caucasus (1801–1864)
Circassia
How far is too far? Circassian ethnic mobilization and the redrawing of internal borders in the North Caucasus
Russian hegemony and Islamic resistance
The Fall of Circassia
Emigrations from the Crimea to the Ottoman Empire during the Crimean War
Sufism as an Explanatory Paradigm
Casualties of Conflict
Ottoman Imperial Policy and the Economy of the Black Sea Region in the Sixteenth Century
The Beginnings of the Naqshbandiyya in Dāghestān and the Russian Conquest of the Caucasus
The Treaty of Paris of 1856 and Its Execution
The Remaking of the Lion of Dagestan
Islam in the North Caucasus
| Highly cited | No |
|---|