Skip to main content

ETHNOS_APP

Home • Search • Journals • List 0

Pátu

Ye'pamasa na masisere tᵾoñaka wese

Bibliographic Data

ID3077085
AuthorsDagoberto Lima Azevedo (corresponding author)
Year2021
Volume12
Issue2
Pages153-164
Publication date2021-07-07
Peer ReviewedYes
Open AccessYes
TypeARTICLE
VenueMundo Amazónico (JOURNAL)
Journal identifiersISSN: 2145-5074 • E-ISSN: 2145-5082
PublisherUniversidad Nacional de Colombia (PUBLISHER • CO)
DOI10.15446/ma.v12n2.97157
OpenAlexW3203119836
LanguageCS

Wereneôro A'ti pũripᵾre masiose nií pátu kase kumûa Ye'pamasa naâ tᵾoñase, masise, iñase. Pátu kase ukũ, masiõ weseti wesĩrikare wiôse tᵾoñama buera pekasa tohowero yoaka te bahutiro weroho nisiti. Tohonika basa wi'íseri ᵾhᵾâ wetiâra ñase nií nise tutuâ yᵾrᵾka te kasere bue, masiô wero ᵾ'asa nitise noho nikapa. Te pátu na Ye'pamasa mâ Ʉmᵾkoho Ñekᵾ pᵾ kᵾoseti nᵾkapi. A'ti ᵾ'mᵾkoho, a'tipati, masa tohonika a'ti di'tapᵾ de'ro nise da're bahureôti kᵾopi. Tere buâ ba'â tᵾoña duhî wegᵾ. Kᵾ toho weke niyuro a'to kateropᵾre te kumûare basese, kihti ukũse, basase tᵾoña wakũnᵾrᵾ wese nií. A'tiro nipa, a'tiro nisa, a'tiro nirô toho wasa nisê waka wetamose kumûre na tᵾoke merâ. Resumo Este artigo intitulado Pátu: o "pó da memória" dos conhecedores ye'pamasa (Tukano) abarca um conjunto amplo e complexo de ideias, concepções e perspectivas a respeito do pátu dos Ye'pamasa, tal como fazem e pensam os kumûa ye'pamasa. Talvez por ser uma temática complexa e que foi silenciada há muito tempo através da destruição das basaka wi'íseri (malocas) pelos não-indígenas, têm-se pouco investimentos de pesquisa e estudo sobre ela no alto Rio Negro. Para os Ye'pamasa, o pátu foi usado pelo Ʉmᵾkoho Ñekᵾ para intuir e pensar a construção do a'tipati (mundo) e a criação dos primeiros seres humanos. Esse produto, ao ser consumido, ativa os conhecimentos tradicionais, baseados no kiti ukũse (narrativas míticas), basese ("benzimentos") e basase (cerimônias de rituais de cantos/danças) que se ouve e escuta dos especialistas ye'pamasᵾ (tukano). Assim, o pátu é entendido como tᵾoñakawese, o pó da memória dos Ye'pamasa, um elemento de uso dos especialistas para a produção, reprodução e construção de conhecimentos tradicionais

Art · Hum · Physics · Theology · Amazonian Archaeology and Ethnohistory · Chemistry · Indigenous Health and Education · Indigenous Studies in Latin America · Mathematics · Philosophy

Citation velocityhistorical
Highly citedNo

Tools

Open DOIOpen Access
Ethnos_APP • Open Source Project • MIT License • Frontend v2.0.0 • Privacy and Cookies • API Documentation: api.ethnos.app/docs • API Source Code: GitHub • DOI: 10.5281/zenodo.17049435 • Frontend Source Code: GitHub • DOI: 10.5281/zenodo.17050053 • cruz.rio.br • Expectantes Misericordiae