Nowsze oblicza Smãtka czy nieobliczalność Wëkrëkùsa? O (nie)gotowych strategiach tożsamościowych Kaszubek i Kaszubów
Bibliographic Data
| ID | 6088554 |
|---|---|
| Authors | Agnieszka Bednarek-Bohdziewicz (0000-0002-8426-2483, University of Gdańsk, corresponding author) |
| Year | 2024 |
| Volume | 346 |
| Issue | 3 |
| Pages | 210-220 |
| Publication date | 2024-12-23 |
| Open Access | Yes |
| Type | ARTICLE |
| Venue | Konteksty Polska Sztuka Ludowa (JOURNAL) |
| Journal identifiers | ISSN: 2956-9214 • E-ISSN: 1230-6142 |
| Publisher | Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk (PUBLISHER) |
| DOI | 10.36744/k.2791 |
| OpenAlex | W4405703761 |
| Language | PL |
| References cited | 7 |
Tekst stanowi antropologiczny komentarz do narracji wokół wyników Narodowego Spisu Powszechnego w 2021 roku i stawianego po ich opublikowaniu pytania: dlaczego Kaszubów w spisowym rozrachunku ubyło? Przywołując dwie metafory wyjęte z kaszubskich legend – Smãtka i Wëkrëkùsa – próbuję opisać, przeanalizować i ukontekstowić bazujące na autoobrazie kaszubskie strategie tożsamościowe i związane z nimi zmieniające się schematy deklaracji. Wyłaniające się z najnowszych badań terenowych wnioski prowadzą do konkluzji, że jawią się one jako niegotowe (stale ewoluujące) i „nieobliczalne” (niedające się przewidzieć), czyli też nie-do-obliczenia w statystycznych rubrykach, a przynajmniej niedające się w ten sposób ograniczyć i podporządkować. Owszem, jedną z przyczyn „ubytku w ludności” może być podyktowana niekiedy obojętnością, a niekiedy wstydem mniejszościowym asymilacja (unifikacja w ramach polskiej wspólnoty kulturowej), jednak sam eskapizm etniczny jest bardziej skomplikowanym zjawiskiem. Co umyka statystyce, a wydaje się specyfiką nowoczesnej strategii tożsamościowej Kaszubów, to „podkôrbianie (przedrzeźnianie) Smãtka”: przekora i humor, uniki i przemilczenia, swoista gra tożsamościowa, wymykająca się porządkującym pytaniom o deklaracje, w tym przekraczanie przekazywanych wyobrażeń dotyczących grupy (jak choćby wyłamywanie folklorystycznej ramki). Jako metaforę tej niegotowej strategii, ironicznie dekonstruującej esencjalistycznie i etnotypicznie pojmowaną etniczność, proponuję figurę Wëkrëkùsa – kaszubskiego trickstera, drwinkarza i trefnisia, ale też opiekuna samotników (a więc i indywidualizmu
Physics · Theology · Central European Literary Studies · European Cultural and National Identity · Philosophy · Polish-Jewish Holocaust Memory Studies
Tradycja, folklor, nowoczesność. Kultura górnołużycka i kaszubska w oczach ich młodych przedstawicieli
Imagologia – Narzędzie Kreacji Innego W Przekazie Elektronicznym
Wojna wstydów
Religijność a tożsamość kaszubska na przykładzie młodych Kaszubów. Zarys zagadnienia w świetle literatury i wstępnych badań antropologicznych
| Highly cited | No |
|---|