Po tej i po tamtej stronie

Proustowski świat w Combray miał tylko dwie strony: „dwie «strony», w które można było pójść na spacer, i tak przeciwstawne, że idąc w jedną albo w drugą stronę [d’un côté ou de l’autre], nie wychodziło się od nas przez te same drzwi: stronę Méséglise-la-Vineuse, którą nazywaliśmy także stroną u Swanna [...] i stronę Guermantów”. Jak jednak wiadomo, w tym słynnym fragmencie powieści W stronę Swanna chodzi nie tylko o geografię: obraz dwóch stron, oddzielonych nieprzekraczalnym dystansem, to także zapowiedź ideowego i emocjonalnego planu całego cyklu W poszukiwaniu straconego czasu. Jednak wyjątkowość tej „mentalnej topografii” pozwala – jak uważa autor – widzieć w niej przede wszystkim ogólniejszy paradoks poznawczy, pewien model konceptualny, w którym relacje przestrzenne – lub zjawiska opisywane za pomocą przestrzennych metafor – ulegają radykalnej problematyzacji. Nie chodzi już o usunięcie dystansu między dwiema stronami; przeciwnie – istotne jest o uchwycenie tej pierwotnej i modelowej niejako sceny w jej źródłowym napięciu i niestabilności („recto/verso”), o rozpoznanie w figurze spacerów „to w jedną, to w drugą stronę” oscylacyjnej logiki „fantazmatu podtrzymującego podmiot w jego zasadniczej chwiejności” (Lacan). Autor analizuje problem „nierozstrzygalności” na wielu przykładach zaczerpniętych z dzieła Marcela Prousta

Chemistry · Computer Science · Polish Historical and Cultural Studies

• Le dispositif

  Jean-Louis Baudry•Communications•1975

  Add to list