Przestępczość kobiet i dziewcząt – wybrane teorie kryminologiczne

Celem artykułu jest przybliżenie problematyki przestępczości kobiecej poprzez przyjrzenie się kluczowym dla zjawiska teoriom kryminologicznym. Tekst D. Wóźniakowskiej–Fajst zwraca uwagę na ograniczenia używanych w badaniach nad przestępczością kobiet podejść badawczych. Autorka publikacji podnosi, że teorie używane w kryminologii do badań nad przestępczością kobiet pomijają kwestie różnic płciowych i budowane są w oparciu o te same czynniki, które definiują męską przestępczość. W związku z tym, iż popełnianie przestępstw przez kobiety jest uważane za zjawisko marginalne badacze starają się je zgłębiać szukając w nim albo nieprzeciętnych nieprawidłowości albo przyczyn, z powodu których kobiety rzadziej niż mężczyźni popełniają czyny zabronione. Podstawę materiału prezentowanego w artykule są przybliżone przez autorkę teorie kryminologiczne, które były lub są wykorzystywane do badania przestępczości kobiet. Wśród nich autorka wymienia teorie, które przyczyn zjawiska przestępczości kobiecej upatrują w stylu wychowywania dziewcząt takie jak: Teorie uczenia się zachowań przestępczych (E. Sutherlanda), zgodnie z którymi kobiety, dla których grupą pierwotną miała być sprawująca silną kontrolę rodzina miałyby rzadziej uczyć się zachowań przestępczych niż chłopcy. Teorie zróżnicowanych powiązań mówiące o tym, że dopuszczanie się czynów karalnych przez kobiety ma silny związek z ich dewiacyjnym stylem życia. Kobiety te przez wiele lat obserwują kryminalne i antyspołeczne zachowania u swoich matek, ojców, kuzynów i rodzeństwa i internalizują taki sposób bycia jako właściwy. Dalej Teorie biochemiczne – przytoczone przez autorkę będące próbą tłumaczenia przestępczych zachowań kobiet, jako rezultatu hormonalnych i biologicznych zmian powodowanych na przykład syndromem napięcia przedmiesiączkowego (PMS), czy ciążą. Następnie w tekście przedstawione zostały teorie odnoszące się do pozycji kobiet w społeczeństwie, w tym: teoria napięcia strukturalnego R. Mertona, teoria zróżnicowania kulturalnego A. Cohena, czy teorie zróżnicowanych okazji R. Clowarda i L.E. Ohlina, mówiące o tym, że aby doszło do zachowań niezgodnych z prawem, ich sprawcy muszą mieć dostęp do środków koniecznych do popełnienia przestępstwa. Środkami nie muszą być w tym wypadku konkretne narzędzia. Wystarczy, że zbiór wartości czy postaw, które ułatwiają zachowania sprzeczne z prawem, są akceptowane w środowisku kobiet. Ta teoria łatwiej daje się „dopasować” do czynów zabronionych popełnianych przez kobiety. Dalej D. Woźniakowska-Fajst wspomina teorię naznaczenia społecznego (labelling) F. Tannenbauma, zgodnie z którą dewiantom (w tym przypadku kobietom) nadaje się etykietę przestępczyni opartą na jej stereotypowym postrzeganiu. W publikacji przybliżone zostały także główne założenia teorii kontroli elementów, w tym teoria więzi społecznej T. Hirschiego, M. Hinderlanga, czy teoria władzy-kontroli J. Hagana, które, mimo iż używane były przede wszystkim do badań nad męską przestępczością próbowały tłumaczyć niższy poziom przestępczości dziewcząt zwracając uwagę na wpływ kariery zawodowej i klasy społecznej rodziców nieletnich na popełnianie przez nie czynów zabronionych. Wreszcie w artykule zaprezentowane zostały tzw. teorie zintegrowane w ramach, których podejmowane są badawcze próby uzyskiwania jednego modelu z połączenia znanych już teorii kryminologicznych. Autorka tekstu właśnie w nich upatruje przyszłości kryminologicznych badań nad przestępczością kobiet, jak również podkreśla pozytywny wpływ współczesnego trendu kryminologii nowoczesnej charakteryzującego się szerszym spojrzeniem na przyczyny zachowań przestępczych

Commit · Criminal behaviour · Criminal psychology · Criminology · Developmental psychology · Differential association · Juvenile delinquency · Crime Patterns and Interventions · Homicide, Infanticide, and Child Abuse · Psychology · Terrorism, Counterterrorism, and Political Violence

• Zakład Kryminologii INP PAN z perspektywy współczesnej

  Open Access•Konrad Buczkowski, Witold Klaus et al.•Archiwum Kryminologii•2008

  Add to list

• Przyczyny przestępczości. Nowe aspekty międzynarodowej dyskusji o teoriach kryminologicznych

  Open Access•Hans Joachim Schneider, Hans J Schneider Hans J Schneider•Archiwum Kryminologii•1998

  Add to list