Marta Rakoczy
Biographic Data
| ID | 4046148 |
|---|---|
| NAME | Marta Rakoczy |
| GIVEN NAMES | Marta |
| FAMILY NAME | Rakoczy |
| SIGNATURE | RAKOCZY M |
| AFFILIATIONS | University of Warsaw |
| ORCID | 0000-0002-7967-2939 |
| VERIFIED | Yes |
| TOTAL WORKS | 26 |
| TOTAL CITATIONS | 0 |
| WORKS AS AUTHOR | 24 |
| WORKS AS EDITOR | 1 |
| FIRST PUBLICATION YEAR | 2012 |
| LATEST PUBLICATION YEAR | 2026 |
| H-INDEX | 0 |
Odpowiedzialność za grosz społeczny”. Janusz Korczak/Henryk Goldszmit a młodzieżowy kooperatyzm „Młodego Spółdzielcy”
In interwar Poland, Janusz Korczak sympathised with cooperative movements. He also collaborated with “Młody Spółdzielca” [Young Cooperative Member], although he published articles in the magazine questioning its unambiguously optimistic propaganda. The aim of this article is to analyse the differences and similarities between the educational programme of “Młody Spółdzielca” and Korczak’s programme from a cultural history perspective, as well as t…
Narratives of Homesteading in Times of Crisis
This article presents peasant economic ideologies and conceptions examined in the light of interwar Polish diary competitions. Using the tools of Karen Barber’s anthropology of text, I argue that these accounts, partly in defiance of the policy of the time of portraying peasant helplessness and misery, told the story of peasant traditional economic notions tied simultaneously to modern economic ideologies: agrarianism and the cooperative-promotin…
Z żarówką do Ciemnogrodu. Themersonowskie opowieści o materii i energii dla młodych
Tekst dotyczy książki Przygody Marcelianka Majster-Klepki i – szerzej – literatury dziecięcej tworzonej przez Franciszkę i Stefana Themersonów, analizowanej na tle dyskursów o surowc ach i energii jako gwarant ach udanego przekształcenia świata materialnego. Opowieść Themersonów o modernizacji to historia świadomej, szeroko zakrojonej transformacji materii pary, elektryczności i gazu w dzieła i wynalazki. Jako taka jest ona świadectwem przekonani…
Dziecko jako podmiot ekonomiczny? New childhood studies a spółdzielczość dziecięca według Janusza Korczaka
Współczesne childhood studies, nawet jeśli problematyzują hasła „odzyskiwania” dziecięcego głosu i zwracają uwagę na polityczne uwikłania związane z wzmacnianiem pozycji dzieci w sferze publicznej, stosunkowo rzadko kładą nacisk na dziecko jako podmiot ekonomiczny. Dziecko w świecie rynkowych zależności ciągle postrzegane jest przede wszystkim jako przedmiot opresji, nie zaś podmiot: jako istota zagrożona z jednej strony biedą i ekonomicznym wyko…
O budowaniu uniwersytetu dla dobra wspólnego
Od 2002, nr 1/2 wyd.: Stowarzyszenie "Pro Cultura Litteraria"
Autobiographies of the young? Between the right to life stories and adult autobiographical politics
Coraz więcej inicjatyw społecznych – posiłkując się ideami pedagogik emancypacyjnych i krytycznych – poszukuje narzędzi pozyskiwania i uwzględnienia esencjonalizowanego nieraz głosu dziecka. Ale dominujące nadal definicje autobiografii, odwołujące do koncepcji literatury niefikcjonalnej oraz literatury dokumentu osobistego, kładą duży nacisk na formy, które w związku z koniecznością użycia mniej lub bardziej zaawansowanych kompetencji piśmiennych…
X
W tekście, stosując perspektywę właściwą dla critical childhood studies w ujęciu Spyrosa Spyrou, interpretuję książeczkę opieki Icka – międzywojennego wychowanka Domu Sierot Janusza Korczaka/Henryka Goldszmita i Stefanii Wilczyńskiej. Badając historyczne polityki konstruowania głosów i gatunków wypowiedzi dziecięcych kładę nacisk na swoistość autobiografii opiekuńczej Icka jako formy odzyskiwania dziecięcej sprawczości. Autobiografia opiekuńcza I…
"Nikt nie chce znów być młody"
Tekst poświęcony jest interpretacji pamiętnika napisanego w ramach konkursu JIWO przez młodą dziewczynę żydowską – Zofię Rosenberg. Używając narzędziami critical childhood studies, zwłaszcza koncepcji Spyrosa Spyrou (2018), analizuję zaproponowaną przez Rosenberg i inspirowaną pismami Janusza Korczaka/Henryka Goldszmita praktykę młodzieńczego pisania. Wykorzystując ramy problemowe konkursu Rosenberg polemizuje z jego inicjatorami. Jej autobiograf…
"Węzły drutow, szyn i fal". Poczta Themersonow i utopie komunikacyjne międzywojnia
Od 2002, nr 1/2 wyd.: Stowarzyszenie "Pro Cultura Litteraria"
Korczak, dialog i dwoiste tożsamości
The text discusses Bożena Wojnowska’s book Korczak’s Other Face, which provides a new interpretation of Janusz Korczak’s (Henryk Goldszmit) writings and activities – an interpretation focused on themes of identity. Although Korczak declared himself invariably as “a Jew and a Pole,” his Jewish identity was sometimes forgotten or overlooked. The themes of children’s rights and new education associated with Korczak encouraged a decontextualization a…
Najlepsza książka mówiona”. Wat, głos, awangarda i „świadectwa” Europy Środkowo-Wschodniej
Analizując Mój wiek Aleksandra Wata jako coś więcej niż relację zaangażowanego uczestnika wydarzeń Europy Środkowo-Wschodniej, chciałabym pokazać jego eksperymentalny, bliski estetykom awangardowym, potencjał. Potencjał ten, moim zdaniem, wpisywał się w obszerne pole instytucjonalno-dyskursywne, wiązał się bowiem ze zwrotem mówionym w historiografii drugiej połowy XX wieku przetwarzanym na różne sposoby w społecznych politykach pamięci. W mojej i…
Bziki tropikalne „białych mużynów”
The Polish avant-garde, as is well known, was eager to activate colonial and racial fantasies. For example, the figure of the “white Negro” was used by the Futurists as a figure signaling – at first glance invisible, but real – foreignness, non-privilegedness and anti-systemicity. “The Negro” in the Futurist narrative was an unidentified Other. His only distinguishing feature was his racial identity associated with a state of uncivilization. From…
Władza liter. Polskie procesy modernizacyjne a awangarda
Nauka pisania i czytania miała stanowić w II RP narzędzie z jednej strony modernizacji i emancypacji klas niewykształconych, z drugiej ‒ tworzenia zestandaryzowanej językowo kultury narodowej. W wielu ówczesnych dyskursach analfabetyzm utożsamiany był z „ciemnotą” i zagrożeniem dla życia społecznego, słowo pisane zaś ‒ z cywilizacją i partycypacją w życiu publicznym. W książce Władza liter zastanawiam się, jak przekonania te były przetwarzane i p…
Each perspective is equally valid Maria Reimann’s methodological approach in research with children
The article presents the work of Maria Reimann – an anthropologist and childhood studies researcher, a founding member of the Childhood Studies Interdisciplinary Research Team at the University of Warsaw Maria died tragically in 2023 The article is written by her colleagues, who present Maria’s work in the context of the projects conducted by the Team In particular, they shed light on the themes and unique features of Maria Reimann’s approach to …
Thus have I acted; these were my thoughts; such was I”. Voice, writing, audiobiographies
W artykule zastanawiam się nad powodami niedostatecznych badań nad mówionymi autobiografiami i audiobiografiami. Próbując ustalić przyczynę przeoczenia tego gatunku jako samodzielnego i wartego pogłębionych badań, korzystających z osiągnięć oral studies, wskazuję na nowoczesną metafizykę głosu Jeana-Jacques’a Rousseau. Dowodzę, że audiobiografia nie jest ani fikcjonalną kreacją, ani świadectwem. Jest gatunkiem twórczości słownej, który domaga się…
O pięknie metafizyki raz jeszcze
Esej Jeana Grondina
Korczak, gatunki empatyczne i głos „ludu małorosłego”. Inspiracje kulturoznawcze
Inspiracją tego tekstu są międzywojenne pisma — pedagogiczne i literackie — Janusza Korczaka. W artykule próbuję dowieść, że był on autorem, który w obliczu kryzysu społecznego i politycznego, projektował nowe gatunki dyskursywne, które określiłabym „gatunkami empatycznymi”. Korczakowski projekt nowych form pisarstwa pedagogicznego był ściśle związane z jego filozofią wychowania oraz jej etycznymi implikacjami. Miał rewidować utrwalone sposoby my…
Skazani na szeroką samodzielność”. Chłopskie dzieciństwa w świetle powojennych pamiętników. Perspektywa new childhood studies
Tekst stanowi analizę narracji na temat dzieciństwa, obecnych w pamiętnikach chłopskich napisanych niedługo po II wojnie światowej i odwołujących się do chłopskich losów okresu międzywojennego, badanych w perspektywie new childhood studies. Artykuł ukazuje, jak konstruowane są w nich dzieciństwa i czemu opowieść o nich służy, a także jak narracje te sytuują się w obszerniejszym kontekście nowoczesnych dyskursów tworzonych wokół dziecięcości przez…
Modernizowanie dzieciństwa, czyli Themersonowie dzieciom
Twórczość Stefana i Franciszki Themersonów od wielu lat jest przedmiotem licznych fascynacji badawczych. Zważywszy rozmach ich praktyk artystycznych, łączących takie dziedziny jak filozofia, typografia, film, fotografia, grafika, malarstwo i literatura, trudno się temu dziwić. A jednak – jak słusznie zauważa Beata Gromadzka – „dziedzina ich wspólnej działalności, która nie doczekała się całościowego opracowania i której badacze nie poświęcali zby…
Pacyfizm, zapomniany kosmopolityzm i dwie Europy
marta rakoczy -kulturo
Przepisywanie pamięci. Performansy piśmienne na murach Stoczni Gdańskiej
Stocznia Gdańska pełni wiele funkcji we współczesnych praktykach i dyskursach pamięci. Jest punktem wyjścia różnorodnych poszukiwań animacyjnych, antropologicznych i artystycznych przetwarzających doświadczenie polskiej transformacji oraz jego konsekwencji społecznych i politycznych. Wieloznacznie odczytywane są też mury Stoczni – jako miejsce znaczeniowo szczególnie gęste dla kulturowego imaginarium: symbolizujące inicjatywy obywatelskie pozwala…
Pisanie automatyczne, czyli o trudnych związkach awangardy z nowoczesnością
The text refers to the surrealist invention of automatic writing examined in the anthropological and historical perspective. The aim of the article is to show the relationships of automatic writing with other non-literary cultural practices, especially graphological and spiritualistic. These practices explore the unconscious, strictly individual components of writing, aimed at revealing the social and psychological truth about the subject. They a…
Antropologia praktyk językowych
Zbiór prac poświęconych językowi i słowu traktowanym jako podstawowe rodzaje praktyk kulturowych. Stosując nowatorską koncepcję badań praktyk językowych, Autorzy analizują różne gatunki tekstów, przedstawiają ich przeobrażenia, remediację oraz zmiany
Cztery zmysły na Trobriandach – ciało i zapis etnografa
In this article I discuss Bronislaw Malinowski’s ethnography in the context of the socalled “sensual turn” in anthropology. I assume that although Malinowski was not a theoretician of the senses, he consciously practiced the “sensual” anthropological narrative later proposed by Paul Stoller. The main purpose of my article is to ask a question which exceeds a refl ection on the classics of anthropology. The question is: what are the anthropologist…
Słowo magiczne jako działanie – o kilku walorach koncepcji Bronisława Malinowskiego
This article concerns Bronisław Malinowski’s ethnographical theory of magical word. His theory was a revolutionary one for two reasons (1) he claimed that magical word is not an instrument of understanding of „primitive mentality” (2) he argued that analysis of magical word demanded abandoning of textual bias which entailed our seeing linguistic genres as semantically autonomous texts. Malinowski was not so interested in the question of literacy.…
No prominent works on this page.
Słowo – działanie – kontekst. O etnograficznej koncepcji języka Bronisława Malinowskiego
Książka poświęcona stworzonej przez polskiego badacza antropologicznej koncepcji języka oraz inspiracji, jaką może ona dziś wnosić do badania kultury. Koncentrując się na sprawczym wymiarze praktyk językowych, Malinowski zapoczątkował zorientowaną
Słowo magiczne jako działanie – o kilku walorach koncepcji Bronisława Malinowskiego
This article concerns Bronisław Malinowski’s ethnographical theory of magical word. His theory was a revolutionary one for two reasons (1) he claimed that magical word is not an instrument of understanding of „primitive mentality” (2) he argued that analysis of magical word demanded abandoning of textual bias which entailed our seeing linguistic genres as semantically autonomous texts. Malinowski was not so interested in the question of literacy.…
Cztery zmysły na Trobriandach – ciało i zapis etnografa
In this article I discuss Bronislaw Malinowski’s ethnography in the context of the socalled “sensual turn” in anthropology. I assume that although Malinowski was not a theoretician of the senses, he consciously practiced the “sensual” anthropological narrative later proposed by Paul Stoller. The main purpose of my article is to ask a question which exceeds a refl ection on the classics of anthropology. The question is: what are the anthropologist…
Antropologia praktyk językowych
Zbiór prac poświęconych językowi i słowu traktowanym jako podstawowe rodzaje praktyk kulturowych. Stosując nowatorską koncepcję badań praktyk językowych, Autorzy analizują różne gatunki tekstów, przedstawiają ich przeobrażenia, remediację oraz zmiany
Pisanie automatyczne, czyli o trudnych związkach awangardy z nowoczesnością
The text refers to the surrealist invention of automatic writing examined in the anthropological and historical perspective. The aim of the article is to show the relationships of automatic writing with other non-literary cultural practices, especially graphological and spiritualistic. These practices explore the unconscious, strictly individual components of writing, aimed at revealing the social and psychological truth about the subject. They a…
Przepisywanie pamięci. Performansy piśmienne na murach Stoczni Gdańskiej
Stocznia Gdańska pełni wiele funkcji we współczesnych praktykach i dyskursach pamięci. Jest punktem wyjścia różnorodnych poszukiwań animacyjnych, antropologicznych i artystycznych przetwarzających doświadczenie polskiej transformacji oraz jego konsekwencji społecznych i politycznych. Wieloznacznie odczytywane są też mury Stoczni – jako miejsce znaczeniowo szczególnie gęste dla kulturowego imaginarium: symbolizujące inicjatywy obywatelskie pozwala…
Thus have I acted; these were my thoughts; such was I”. Voice, writing, audiobiographies
W artykule zastanawiam się nad powodami niedostatecznych badań nad mówionymi autobiografiami i audiobiografiami. Próbując ustalić przyczynę przeoczenia tego gatunku jako samodzielnego i wartego pogłębionych badań, korzystających z osiągnięć oral studies, wskazuję na nowoczesną metafizykę głosu Jeana-Jacques’a Rousseau. Dowodzę, że audiobiografia nie jest ani fikcjonalną kreacją, ani świadectwem. Jest gatunkiem twórczości słownej, który domaga się…
O pięknie metafizyki raz jeszcze
Esej Jeana Grondina
Korczak, gatunki empatyczne i głos „ludu małorosłego”. Inspiracje kulturoznawcze
Inspiracją tego tekstu są międzywojenne pisma — pedagogiczne i literackie — Janusza Korczaka. W artykule próbuję dowieść, że był on autorem, który w obliczu kryzysu społecznego i politycznego, projektował nowe gatunki dyskursywne, które określiłabym „gatunkami empatycznymi”. Korczakowski projekt nowych form pisarstwa pedagogicznego był ściśle związane z jego filozofią wychowania oraz jej etycznymi implikacjami. Miał rewidować utrwalone sposoby my…
Skazani na szeroką samodzielność”. Chłopskie dzieciństwa w świetle powojennych pamiętników. Perspektywa new childhood studies
Tekst stanowi analizę narracji na temat dzieciństwa, obecnych w pamiętnikach chłopskich napisanych niedługo po II wojnie światowej i odwołujących się do chłopskich losów okresu międzywojennego, badanych w perspektywie new childhood studies. Artykuł ukazuje, jak konstruowane są w nich dzieciństwa i czemu opowieść o nich służy, a także jak narracje te sytuują się w obszerniejszym kontekście nowoczesnych dyskursów tworzonych wokół dziecięcości przez…
Modernizowanie dzieciństwa, czyli Themersonowie dzieciom
Twórczość Stefana i Franciszki Themersonów od wielu lat jest przedmiotem licznych fascynacji badawczych. Zważywszy rozmach ich praktyk artystycznych, łączących takie dziedziny jak filozofia, typografia, film, fotografia, grafika, malarstwo i literatura, trudno się temu dziwić. A jednak – jak słusznie zauważa Beata Gromadzka – „dziedzina ich wspólnej działalności, która nie doczekała się całościowego opracowania i której badacze nie poświęcali zby…
Pacyfizm, zapomniany kosmopolityzm i dwie Europy
marta rakoczy -kulturo
Najlepsza książka mówiona”. Wat, głos, awangarda i „świadectwa” Europy Środkowo-Wschodniej
Analizując Mój wiek Aleksandra Wata jako coś więcej niż relację zaangażowanego uczestnika wydarzeń Europy Środkowo-Wschodniej, chciałabym pokazać jego eksperymentalny, bliski estetykom awangardowym, potencjał. Potencjał ten, moim zdaniem, wpisywał się w obszerne pole instytucjonalno-dyskursywne, wiązał się bowiem ze zwrotem mówionym w historiografii drugiej połowy XX wieku przetwarzanym na różne sposoby w społecznych politykach pamięci. W mojej i…
Bziki tropikalne „białych mużynów”
The Polish avant-garde, as is well known, was eager to activate colonial and racial fantasies. For example, the figure of the “white Negro” was used by the Futurists as a figure signaling – at first glance invisible, but real – foreignness, non-privilegedness and anti-systemicity. “The Negro” in the Futurist narrative was an unidentified Other. His only distinguishing feature was his racial identity associated with a state of uncivilization. From…
Władza liter. Polskie procesy modernizacyjne a awangarda
Nauka pisania i czytania miała stanowić w II RP narzędzie z jednej strony modernizacji i emancypacji klas niewykształconych, z drugiej ‒ tworzenia zestandaryzowanej językowo kultury narodowej. W wielu ówczesnych dyskursach analfabetyzm utożsamiany był z „ciemnotą” i zagrożeniem dla życia społecznego, słowo pisane zaś ‒ z cywilizacją i partycypacją w życiu publicznym. W książce Władza liter zastanawiam się, jak przekonania te były przetwarzane i p…
Each perspective is equally valid Maria Reimann’s methodological approach in research with children
The article presents the work of Maria Reimann – an anthropologist and childhood studies researcher, a founding member of the Childhood Studies Interdisciplinary Research Team at the University of Warsaw Maria died tragically in 2023 The article is written by her colleagues, who present Maria’s work in the context of the projects conducted by the Team In particular, they shed light on the themes and unique features of Maria Reimann’s approach to …
Autobiographies of the young? Between the right to life stories and adult autobiographical politics
Coraz więcej inicjatyw społecznych – posiłkując się ideami pedagogik emancypacyjnych i krytycznych – poszukuje narzędzi pozyskiwania i uwzględnienia esencjonalizowanego nieraz głosu dziecka. Ale dominujące nadal definicje autobiografii, odwołujące do koncepcji literatury niefikcjonalnej oraz literatury dokumentu osobistego, kładą duży nacisk na formy, które w związku z koniecznością użycia mniej lub bardziej zaawansowanych kompetencji piśmiennych…
X
W tekście, stosując perspektywę właściwą dla critical childhood studies w ujęciu Spyrosa Spyrou, interpretuję książeczkę opieki Icka – międzywojennego wychowanka Domu Sierot Janusza Korczaka/Henryka Goldszmita i Stefanii Wilczyńskiej. Badając historyczne polityki konstruowania głosów i gatunków wypowiedzi dziecięcych kładę nacisk na swoistość autobiografii opiekuńczej Icka jako formy odzyskiwania dziecięcej sprawczości. Autobiografia opiekuńcza I…
"Nikt nie chce znów być młody"
Tekst poświęcony jest interpretacji pamiętnika napisanego w ramach konkursu JIWO przez młodą dziewczynę żydowską – Zofię Rosenberg. Używając narzędziami critical childhood studies, zwłaszcza koncepcji Spyrosa Spyrou (2018), analizuję zaproponowaną przez Rosenberg i inspirowaną pismami Janusza Korczaka/Henryka Goldszmita praktykę młodzieńczego pisania. Wykorzystując ramy problemowe konkursu Rosenberg polemizuje z jego inicjatorami. Jej autobiograf…
"Węzły drutow, szyn i fal". Poczta Themersonow i utopie komunikacyjne międzywojnia
Od 2002, nr 1/2 wyd.: Stowarzyszenie "Pro Cultura Litteraria"
Korczak, dialog i dwoiste tożsamości
The text discusses Bożena Wojnowska’s book Korczak’s Other Face, which provides a new interpretation of Janusz Korczak’s (Henryk Goldszmit) writings and activities – an interpretation focused on themes of identity. Although Korczak declared himself invariably as “a Jew and a Pole,” his Jewish identity was sometimes forgotten or overlooked. The themes of children’s rights and new education associated with Korczak encouraged a decontextualization a…
Narratives of Homesteading in Times of Crisis
This article presents peasant economic ideologies and conceptions examined in the light of interwar Polish diary competitions. Using the tools of Karen Barber’s anthropology of text, I argue that these accounts, partly in defiance of the policy of the time of portraying peasant helplessness and misery, told the story of peasant traditional economic notions tied simultaneously to modern economic ideologies: agrarianism and the cooperative-promotin…
Z żarówką do Ciemnogrodu. Themersonowskie opowieści o materii i energii dla młodych
Tekst dotyczy książki Przygody Marcelianka Majster-Klepki i – szerzej – literatury dziecięcej tworzonej przez Franciszkę i Stefana Themersonów, analizowanej na tle dyskursów o surowc ach i energii jako gwarant ach udanego przekształcenia świata materialnego. Opowieść Themersonów o modernizacji to historia świadomej, szeroko zakrojonej transformacji materii pary, elektryczności i gazu w dzieła i wynalazki. Jako taka jest ona świadectwem przekonani…
Dziecko jako podmiot ekonomiczny? New childhood studies a spółdzielczość dziecięca według Janusza Korczaka
Współczesne childhood studies, nawet jeśli problematyzują hasła „odzyskiwania” dziecięcego głosu i zwracają uwagę na polityczne uwikłania związane z wzmacnianiem pozycji dzieci w sferze publicznej, stosunkowo rzadko kładą nacisk na dziecko jako podmiot ekonomiczny. Dziecko w świecie rynkowych zależności ciągle postrzegane jest przede wszystkim jako przedmiot opresji, nie zaś podmiot: jako istota zagrożona z jednej strony biedą i ekonomicznym wyko…
O budowaniu uniwersytetu dla dobra wspólnego
Od 2002, nr 1/2 wyd.: Stowarzyszenie "Pro Cultura Litteraria"
Philosophy (17 works) · Central European Literary Studies (15 works) · Theology (12 works) · Art (11 works) · Polish Historical and Cultural Studies (10 works) · Polish-Jewish Holocaust Memory Studies (10 works) · Education and Cultural Studies (9 works) · Language and Culture (8 works) · Sociology (6 works) · Literature (5 works)