Early modern ideas about artistic geography related to the Baltic Region

Click to increase image sizeClick to decrease image size Notes Białostocki's paper was given during the “VIIe colloque international” devoted to the topic “Les pays du Nord et l'Europe. Art et Architecture au XVIe siècle”, held in Copenhagen, 1–6 September 1976, which was organized by the Comité international d'histoire de l'art. J. Białostocki, “The Baltic Area as an Artistic Province”, Hafnia. Copenhagen Papers in the History of Art (1976), pp.11–23. Ibid., p. 12. For a more general treatment of these themes, see Th. DaCosta Kaufmann, Toward a Geography of Art (Chicago, 2004). For the earlier historiography of the geography of art, see Toward a Geography of Art, chs 1 and 2. See for example C. August Ehrensvärd, Skriften, edited by G. Bergh & A. Delen (Stockholm, 1925) (Svenska förtfatattare utgivna av Svenska Vittenhelpsamfundet, 10), pp. 3–5. See in general for Ehrensvärd, H. Frykenstedt, Carl August Ehrensvärd (1745–1800). An Original Swedish Aesthetician and an Early Functionalist (Uppsala, 1965). R. Josephson, “Le problème d'un style suédois”, in Actes du XIIIe Congrès International d'Histoire de l'Art, edited by J. Roosval (Stockholm, 1933), pp. 64–7, and further idem, Carl August Ehrensvärd (Stockholm, 1963). J. Roosval, “Das baltisch-nordische Kunstgebiet”, Nordelbingen, vol. 6 (1927), pp. 270–90. See Rossval, “Le Nord Baltique comme domaine artistique homogène et sa situation dans le bloc Saxon-Baltique”, in Actes du XIIIe Congrès international, op. cit., pp. 147–52, and Josephson, “Le problème d'un style suédois”, ibid., pp. 64–7. L. Larsson, “The Significance of Nordic Art”, in Wege nach Süden. Wege nach Norden. Aufsätze zu Kunst und Architektur, edited by A. von Buttlar, U. Kuder & H.-D. Nägelke (Kiel, 1998), pp. 466–95 first published in The Source of Liberty. The Nordic Contribution to Europe, (Stockholm, 1992, pp. 115–51); and idem, “Påverkan västerifrån: nederlänsk konst och arkitektur,” in Gränsländer. Östersjön in ny gestalt, edited by J. Kreslins, S. A. Mansbach & R. Schweitzer (Stockholm, pp. 17–41; first published as “Mākslinieciskā attīstība:vizuālā māksla baltijas vēsturē,” in Baltija–jauns skatījums (Riga, 2002), pp. 241–60; forthcoming in English. See especially J. von Bonsdorff, Kunstprodukiton und Kunstverbreitung im Ostseeraum des Spätmitelalters (Helsinki, 1993) (Suomen Muinaismuistohdistyksen Aikaskauskirja/Finska Fornminnesföreningens Tidskriftu, 99). See the essays collected in Sztuka Pobrzeża a Baltyku. Materiały Stowarzyszenia Historyków Sztuki. Gdańsk, listopad, 1976 (Warsaw, 1978). This volume contains a Polish version of Białostocki's essay on the Baltic region, “Obszar nadbałtyki jako region artystyczy w XVI w.,” pp. 9–18. I treat the historiography of the topic in a forthcoming paper. For a comprehensive introduction to Vredeman de Vries, with an extensive bibliography, see H. Vredeman de Vries und die Renaissance im Norden, edited by H. Borggrefe et al. (Munich, 2002). H. Vredeman de Vries, Architectura oder Bauung der Antiquen auß dem Vitruuius, woellches sein funff Colhummen Orden, der auß mann alle Landts gebreuch vonn Bauuen zu accomodiere[n], dienstlich fur alle Baumaystren, Maurer, Stainmetzen, Schreinern Bildtshneidern, und alle Liebhabernn der Architecturen anndag gebracht (Antwerp, 1581). See P. S. Zimmermann, “Der Vitruvianismus und die Architectura von Hans Vredeman de Vries”, in Hans Vredeman de Vries und die Renaissance im Norden, pp. 71–80. See for this point C. J. Glacken, Traces on the Rhodian Shore. Nature and Culture in Western Thought for Ancient Times to the End of the Eighteenth Century (Berkeley, Los Angeles, London, 1967), pp. 105–8. For a general, and thorough introduction to the history of architectural theory and the spread of Vitruvian (and Albertian) ideas, see H.-W. Kruft, A History of Architectural Theory form Vitruvius to the Present, translated by R. Taylor, E. Callander & A. Wood (London and New York, 1994). For the reception of these ideas in Holland, see K. A. Ottenheym, “Die Liebe zur Baukunst nach Mass und Regeln der Alten. Der Klassizismus in den nördlichen Niederlanden des 17. Jahrhunderts, in Bauen nach der Natur–Palladio. Die Erben Palladios in Nordeuropa, edited by J. Bracker (Ostfildern, 1997), pp. 127–146; for Sweden, see B. Noldus, “Handel in Goede Smaak. Architectuurbetrekkingen tussen Zweden en de nederlandse Republiek (1635–1700)”, Ph.D. Dissertation (Utrecht, 2002), pp. 31 ff. K. A. Ottenheym, “De correspondentie tussen Rubens en Huygens over architectuur (1635–40)”, Bulletin KNOB, vol. 96 (1998), pp. 69–76. Ottenheym discusses the differences between Rubens' and Huygens' approaches further in “Unity and Discontinuity in the Architecture of the Low Countries,” in Time and Place: Essays in the Geohistory of Art, edited by Th. DaCosta Kaufmann & E. Pilliod (London, forthcoming). See for this treatise Domus. Het Huis van Constantijn Huygens in Den Haag, edited by F. R. E. Blom, H. G. Bruin & K. A. Ottenheym (Zutphen, 1999). Vredeman de Vries, op. cit., fol. 2r [my translation]. For a fuller account of the traditions of the geography of art to which Vredeman de Vries (and the other authors considered here) may be related, see Kaufmann, Toward a Geography of Art, op. cit. See further Th. DaCosta Kaufmann, “Acculturation, Transculturation, Cultural Difference and Diffusion? Assessing the Assimilation of the Renaissance”, in Unity and Disconitnuity, Architectural Relationships between the Southern and Northern Low Countries 1530–1700, edited by K. Ottenheym & K. DeJonge (Leuven, University Press; series Architectura Moderna forthcoming). A good, relatively recent overview of monuments in Gdańsk is provided in J. Friedrich, Gdański zabytki architektury do końca XVIII w. (Gdańsk, 1997). For this treatise see E. R. M. Taverne, “Salomon de Bray's Architectura Moderna: biography and manifesto”, introduction to Salomon de Bray, Architectura Moderna ofte Bouwing van onsen tyt (Soest, 1971 [facsimile edition]); and for De Bray as architect and theorist see K. Ottenheym, “The painters cum architects of Dutch classicism”, in Dutch Classicism in Seventeenth-century Painting (Rotterdam [ex. cat. Rotterdam and Frankfurt am Main], 1999), pp. 39, 40, 43, 50; K. Ottenheym, “Huygens en de klassiscistische architectuurtheorie,” in Domus, op. cit., p. 93. Nevertheless, no complete analysis of the text exists, nor, to my knowledge, have the aspects considered here yet to appear in print. These paragraphs summarize the arguments of De Bray's introduction to Architectura Moderna, especially fol. 11r: “Komende nu, o gunstigen Beschouwer! Tot de voor-draginge vanden Bouwe onses tijds: Is dat ghy u tot dies bereyt en vaerdight, niet alleen om te sien, maer oock om te dooor-sien, welck en wat wy dy verthoonen sullen; Soo en verwacht niet noch oude of vreemde saecken, nochte geenighen Mausolum, ofte oude getimmer Semiramide, ofte oock weder eenighen Roomschen Theatrum, ofte de Renbane Neronij: Maer Kercken, Toornen, Raets-Huysen, Poorten, Huysen, Graven, en dergelijcke, alles naer onse Lands wyse en gelegentheyt in gewoonte en gebruyck sijnde; doch eenigsins verformt, en als overtrocken met eenderhande aert en gelijckenisse der oude ghestichten voor soo veel als lydelijck is gheweest: Want onder dit woort: onses tijds, verstaen wy oock Lands gebruyckelijck, en als naer plaetsens gelegentheyd doenlijck: Want de Schouw-boven, Ren-banen, Collossen, Piramiden, en alle dergelijcke overstallighe Gestichten, zijn volgensock vreemt aen de suynige arbeytsaemheyd van onse Landsvolck. Weder dat yemant hier oock te over-geweldige swaerte van Gebouwe wilde stichten: tot vele plaetsen en konnen onse moer-achtige en weecke gronden sulcx niet verdragen, en al geheyd zijnde, ‘twelck onbedenckelijcke kosten maeckt, wijcken noch dickwils min of meer. Oock ontbreken ons veelmaels steenen van soodanighen grootheydt als wel vereyssen souden, ‘t welck inde Voor-reden in't verby-gaen mede is aen-getrocken. En noch somen oock soude willen vele opene Galderijen boven een, ende gantsche doorluchtige Gebouwen maken, als wel eertijds by den Griecken is gedaen, en oock noch in Italien, vermits hen soete lucht en warmte, gebruyckelijck: ghewisselijck wy souden ons bedrogen vinden, want onse koude sare Winden, Regen en Sneeuw, verbieden ons sulcx, en soude die ongebruyckelijck maken, en te eerder tot verval brenghen, en souden also met schade onse dolinge te spade bemercken: want in desen moet nauw ghemerck ghenomen werden, op de gelegentheydt, koude, en warmte der Landen, omme sich naer dies te voegen. Voor ons wy konnen de Formen der Ouden tot cieraet en welstandt recht ende wel, en oock met goede redenen gebruycken, maer haer in alle hare soorten van Gebouwen te volgen, is, als geseyd is, voor ons ondoenlijck, en oock ongebruyckelijck; oversulckx dan verwachtte sieneen Bouwinge onses tijds, over-een-komende met onse Landts ghebruyck en ghelegentheyd.” Translations in the text are my own. Adam Miłobędzki, ed., Krótka Nauka Budownicza Dworów Pałaców Zamków podług Nieba y zwyczáiu Polskiego (Wrocław, 1957), p. 6. Potocki's treatise is one of the subjects of the forthcoming dissertation of Carolyn Guile, Princeton University. F. Bedoire, Guldalder, Slott och Politik i 1600-talets Sverige (Stockholm, 2001), pp. 133–135, discusses Rosenhane's biography in the context of Swedish aristocrats and 17th-century architecture. Noldus, op. cit., pp. 31–47 offers an excellent account of the work of Rosenhane and its forerunners in Sweden. The Rosenhane's text is available in an edition of T. Lagerstedt, Schering Rosenhane–Oeconomia (Uppsala, 1944) (Lychnos Bibliotek 8). Nicodemus Tessin d. y. Observationer Angående så wähl Publiqve som Priuate huus bÿggnaders Starkheet, beqwämligheet och skiönheet, in rättade, effter wår Swänska Climat och oeconomie, transcribed with an introduction by B. Vahlne (Stockholm, 2002) (Kungliga Akademien för de fria konsterna, skriftserie, 8). I am grateful to Kristoffer Neville for help with Tessin's often abstruse Swedish text. For Northern Palladianism in the Baltic region, see the paper by Koen Ottenheym in the present volume

Baltic sea · Economic geography · Geography · Central European and Russian historical studies · Historical and Cultural Studies of Poland · History · Medieval European History and Architecture · Geology