Siyaset Ve Sanat Bağlamında İran’da Bir Memlüklü Arması Ve Çevgândar Sopası Renki
Bibliographic Data
| ID | 21675801 |
|---|---|
| Authors | Resul YELEN (0000-0001-7606-4025, EDEBİYAT FAKÜLTESİ, corresponding author) |
| Year | 2021 |
| Volume | 30 |
| Issue | 1 |
| Pages | 205-229 |
| Publication date | 2021-05-15 |
| Open Access | Yes |
| Type | ARTICLE |
| Venue | Sanat Tarihi Dergisi (JOURNAL) |
| Journal identifiers | ISSN: 1300-5707 • E-ISSN: 2636-8064 |
| Publisher | Sanat Tarihi Dergisi (PUBLISHER) |
| DOI | 10.29135/std.790797 |
| OpenAlex | W3162189098 |
| Language | TR |
| Citations received | 1 |
| References cited | 5 |
Ortaçağ Ortadoğu için büyük devinimlerin yaşandığı bir zaman dilimidir. İttifakların, askeri ve toplumsal hareketlerin, hükümdarların, devlet adamlarının ve komutanların önemli olduğu bu çağda çok sayıda savaş meydana gelmiştir. Bir Türk devleti olan Memlüklü ve Moğolların kurduğu İlhanlı yönetimleri dönemlerinin büyük güçleridir. Bu devletlerde birçok şahıs önemi bakımından tarih sahnesine çıkmıştır. Bu kişilerden biri Emir Şemseddin Karasungur El Çevgândar’dır. Karasungur, Memlüklü yönetiminde saltanat naibliği, Hama, Halep ve Şam valiliği yapmış önemli bir devlet adamıdır. Karasungur muhteris ve politik yönü ile Memlüklü ve İlhanlı devletlerinin siyasi mücadelelerinde sıklıkla rol oynamış birisidir. Karasungur’un en önemli olayı 1312’de İlhanlılara ilticasıdır. Karasungur 1328’de Meraga’da ölmüş ve bu şehirdeki kümbetine gömülmüştür. Karasungur yöneticilik vasfının yanı sıra inşaî faaliyetlerde bulunmuş bânîlik yönü olan biridir. Memlüklü Devletin’de yönetici olduğu zaman Kahire’de medrese, Halep’te kastel ve Meraga’da kendi adına yaptırdığı Kümbet-i Gaffariye vardır. Kahire’de inşa ettirdiği medresenin pencere lentosunda ve mihrap sütünce başlığında çevgân sopası renki bulunmaktadır. Halep’teki kastelin kitabesinin yanında çift çevgân sopası renki yerleştirilmiştir. Kümbetin cephelerinde de çevgândar renki dikkat çekmektedir. Bu renk/arma uygulamasına Mısır, Suriye ve Kudüs’te karşılaşılmaktadır. Kişinin siyasi statüsünü gösteren renkler farklı sanatlarda uygulama alanı bulmuştur. Sultanlar kendi güçlerini temsil eden aslan ve kartal gibi renkler kullanırken emirler ise onları tanımlayan renkleri tercih etmişlerdir. Sâkî-kadeh, davadar-yazı kutusu, silahdar-kılıç, bundukar-yay, bohçacı-bez, çeşnigir-sofra, teberdar-balta ve alemdar-çift bayrak renkini kullanmıştır. Çevgândar ise çevgân sopası renki ile temsil edilmiştir. Yalnızca Memlüklü toplumunda görülen bu arma/renk artık onlardan ayrılan, daha sonra İlhanlı valisi olan Karasungur tarafından Meraga’da da kullanılması siyaset ve sanat ilişkisi içerisinde ilginç bir yaklaşım sunmaktadır
Art · Humanities · Physics · Political science · Byzantine Studies and History · Eurasian Exchange Networks · Islamic Studies and History
| Citations per year | 1 |
|---|---|
| Citation span | 2025 - 2025 (1) |
| Highly cited | No |