Edirne Arkeoloji Ve Etnografya Müzesindeki Bir Grup Ayinsel Def

Mazharlar

Bibliographic Data

ID21675802
AuthorsBahriye GÜRAY GÜLYÜZ (0000-0003-1116-6527, Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, corresponding author)
Year2025
Volume34
Issue1
Pages153-205
Publication date2025-07-14
Peer ReviewedYes
Open AccessYes
TypeARTICLE
VenueSanat Tarihi Dergisi (JOURNAL)
Journal identifiersISSN: 1300-5707 • E-ISSN: 2636-8064
PublisherSanat Tarihi Dergisi (PUBLISHER)
DOI10.29135/std.1612969
OpenAlexW4412390310
LanguageTR
Citations received1
References cited14

Mazhar olarak adlandırılan büyük boyutlu ayinsel defler Osmanlı Devleti’nin kuruluş devresinden itibaren dini ve kültürel hayatta önemli roller üstlenmiştir. Daire, bendir, zilsiz daire, zilsiz def, mizher, mefhar, kanga zâkir defi ve Kādirî defi gibi farklı adlarla anılan bu çalgı, özellikle sesli zikir yapan tarikatların ayin ve merasimlerinde kullanılan ve dervişin dönüşüm serüveniyle özdeşleştirilen bir unsur olarak saygınlık kazanmıştır. Bu araştırma Edirne Arkeoloji ve Etnografya Müzesi bünyesindeki Türk İslam Eserleri Müzesi koleksiyonunda bulunan 17 mazharın yapısal, işlevsel, süsleme ve sembolik özelliklerini incelemek, tarihlendirmek ve buna bağlı olarak Osmanlı toplumunun dini ve kültürel hayatındaki izlerini sürmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın sonunda incelenen mazharlardan bazılarının Sa‘diyye, Rifâiyye ve Kādiriyye tarikatlarıyla doğrudan, Bektâşiyye tarikatıyla ise dolaylı bir bağlantıya sahip olduğu; bu tarikatların Edirne ve İstanbul’daki tekkeleri arasında cereyan eden kültürel geçirgenliğe işaret ettikleri tespit edilmiş ve bu geçirgenliğin 19. yüzyılın ilk çeyreğinden 20. yüzyılın ilk çeyreğine kadar uzanan bir süreçte, devrin siyasi, toplumsal ve dini olaylarının etkisiyle gerçekleşmiş olabileceği görüşüne varılmıştır

Art · Humanities · Archaeology and Historical Studies · Eurasian Exchange Networks · History and Cultural Heritage

Tools

Open DOIOpen Access