Damlanın Yolculuğuna Farklı Bakışlar
Seyr ü Sülûk ve Monomit Çerçevesinde Âşık Dâimî’nin Bir Şiiri
Bibliographic Data
| ID | 21681590 |
|---|---|
| Authors | Süleyman Fidan (0000-0001-6033-4983, Gaziantep University), Gülbeyaz AYDOĞAN (0009-0008-4099-1271, GAZİANTEP ÜNİVERSİTESİ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ) |
| Year | 2023 |
| Publication date | 2023-08-28 |
| Open Access | Yes |
| Type | ARTICLE |
| Venue | Motif Akademi Halk Bilimi Dergisi (JOURNAL) |
| Journal identifiers | ISSN: 1308-4445 |
| Publisher | Motif Akademi (PUBLISHER) |
| DOI | 10.12981/mahder.1279638 |
| OpenAlex | W4386588279 |
| Language | EN |
| Citations received | 2 |
Yol ve yolculuk kavramları farklı sanat dalları tarafından çeşitli şekillerde tasavvur edilmiştir. Bu çeşitliliğe rağmen yolculukla alakalı birçok anlatıda ortak motifler bulunmaktadır. Bu çalışmada üzerinde durulmak üzere tasavvuf öğretisine ait olan seyr ü sülûk ve Campbell tarafından ortaya koyulan monomit kuramı çerçevesinde gelişen kahramanın sonsuz yolculuğu kavramları seçilmiştir. Bu iki kavramın yolculuk tasavvurları üzerindeki benzerlikler değerlendirilerek Âşık Daimî’nin Bir Gerçeğe Bel Bağladım şiiri incelenmektedir. İslam inancının doğması, beraberinde tasavvuf kültürünü Müslümanların yaşama şekline, ahlâk kurallarına ve kişiliğine yön veren bir kültüre dönüştürmüştür. Bu süreçte tarikatlar ortaya çıkmaya başlamış ve bununla beraber tarikattan tarikata farklılık gösteren tasavvufî ritüeller görülmüştür. Tasavvuftaki amaç sülûk ederek hakikate ulaşmaktır. Sülûk etmek, mürşid-i kâmil adı verilen bir kişinin önderliğinde, tasavvuf gönüllüsü olan sufinin Tanrı’ya ulaşmayı hedef edindiği yolda uygulaması lazım gelen kurallar bütünü seyr ü sülûk kavramı ile ifade edilir Yolculuk denildiğinde karşımıza çıkan diğer kavramlardan birisi ise Monomit kuramıdır. Campbell; Monomit ismini verdiği yapıdan yola çıkarak kahramanların izlediği yolları formülize etmiş ve bu yöntemle ortaklıkları çözümlemiştir. Monomit kuramının özellikle klasik anlatıya bağlı kalan eserlerin çoğunluğunda uygulanabileceği görülmektedir. Bu çalışmanın amacı Âşık Dâimî’nin Bir Gerçeğe Bel Bağladım eserini, tasavvuf kültüründe seyr ü sülûk yapan bir salike bakışla ve Campbell’ın Monomit kuramındaki kahramanın yolculuk evrelerine bakış olarak iki farklı pencereden incelemektir. Çalışmanın ilk bölümü, Âşık Dâimî’nin Bir Gerçeğe Bel Bağladım eserini tasavvuf kültüründeki seyr ü sülûk yapan salik bakışıyla incelenmesini kapsar. Bu yaklaşıma göre eserde geçen damlanın ırmağa karışması, damlada evreni bulması ve yine kendine dönmesi vahdet-i vücûd anlayışını göstermektedir. Daha sonraki kısım Âşık Dâimî’nin Bir Gerçeğe Bel Bağladım eserini, Campbell’ın Monomit kuramındaki kahramanın sonsuz yolculuğu bakışıyla incelenmesini kapsamaktadır. Bu yaklaşıma göre eserde yolculuğu anlatılan salik bir kahraman olarak düşünülüp yola çıkış-erginlenme-dönüş başlıkları altında incelenmiştir. Bu çalışma hazırlanırken devriye türü, tasavvuf anlayışı ve tasavvuf anlayışındaki seyr ü sülûk kavramları incelenmiştir. Çalışılan eserle bu kavramlar çözümlenmiştir. Daha sonraki aşamada Campbell’ın Monomit kuramı, kuramın çeşitli eserlere uyarlanışı incelenmiş ve söz konusu eserle birleştirilmiştir. Sonuç olarak bir edebi metin kahramanı veya derviş olsun, erginlenme seyahatinde ortak evrensel izler yer almaktadır
Art · Humanities · Physics · Cultural and Sociopolitical Studies · Families in Therapy and Culture · Turkish Literature and Culture
| Citations per year | 0.67 |
|---|---|
| Citation span | 2023 - 2026 (4) |
| Highly cited | No |