“Perfida nam Saracenorum gens indomitorum”

Bu çalışma, Doğu Frank Krallığı’nda ve Kutsal Roma İmparatorluğu’nda hüküm süren Otto Hanedanlığı’nın (919-1024) Müslüman dünyasıyla olan sınırlı fakat anlamlı ilişkilerini ve onların bu ilişkiler cereyan ederken Müslümanlar hakkında nasıl bir algıya sahip olabileceğini incelemektedir. Müslümanların X. yüzyılda gerek Endülüs’e egemen olmak gerekse Güney İtalya’da faaliyetlerde bulunmak suretiyle Avrupa topraklarında yer almalarına karşın Otto Hanedanlığı’nın merkezi olan Saksonya’ya uzak bulunuyorlardı. Bu da iki taraf arasındaki ilişkilerin sınırlı kalmasına yol açtı; I. Otto’nun (936-973) Endülüs Emevileri ile elçilik teatisi ve II. Otto’nun (973-983) Sicilya’daki Müslüman kuvvetlerine mağlup olması dışında kaynaklar ciddi bir temastan bahsetmemektedirler. Coğrafî uzaklık ve temasın seyrekliği, Otto Dönemi yazarlarının Müslümanları büyük ölçüde retorik kalıplar çerçevesinde değerlendirmelerine yol açmıştır. Onları adlandırmaları ve tanımlamaları da genellikle kendilerinden önce yazılanların tekrarı şeklinde olmuş ve “Sarazen”, “pagan”, “kafir” gibi klişe ifadeleri kullanmışlardır. İslam’ı farklı bir din olarak ele almak ve yorumlamak çabasında olmamışlar, Müslümanları diğer “ötekiler” gibi görmüşlerdir. Yine de birtakım nüanslar Otto Hanedanlığı Dönemi yazarlarının Müslümanlar hakkındaki görüşleri hakkında bize ipucu vermektedir. Bu noktada Hrotsvitha’nın Pelagius isimli hagiografyası, Jean de Saint-Arnoul’un Endülüs’e I. Otto’nun elçisi olarak giden Gorzeli Johann’ın hayatını kaleme aldığı Vita Iohannis Gorziensis ve Liudprand’ın eserleri önemli bir noktada durmaktadır. Hrotsvitha Müslümanları sapkın olarak nitelendirirken Vita’da Endülüs Müslümanlarının günlük yaşayışları ile ilgili bazı bilgilere yer verilmiştir. Liudprand’ın yaklaşımı ise daha çok askerî ve siyaset merkezlidir. Bulgular, Otto Hanedanlığı Dönemi’nde Müslüman algısının özgün bir teolojik şema üretmekten ziyade Geç Antik ve Erken Ortaçağ polemik geleneğini sürdürdüğünü ancak diplomatik temas bağlamında daha nüanslı gözlemlerin de ortaya çıktığını göstermektedir

Gens · Historical and Archaeological Studies · Historical and Religious Studies of Rome · Medieval Literature and History

• Mauri et Saraceni

  Open Access•Erdinç Ofli•Early Medieval Europe•2025

  Add to list