Almanach Karaimski
Journal Data
| Type | JOURNAL |
|---|---|
| Publisher | Związek Karaimów Polskich (PL) |
| ISSN | 2300-8164 / 2353-5466 |
| Wikidata | Q96700006 |
| OpenAlex | S4210175311 |
| MAG | 4210175311 |
| Website | http://almanach.karaimi.org/index.php/almanach |
| Total publications | 43 |
| Coverage period | 2014 - 2025 |
| Country | PL |
| Language | EN |
| Access | Open Access |
| Impact factor | 0.065 |
"Almanach Karaimski" is dedicated to the study of the Karaim people, an ethnic and religious group. This constitutes an area studies venue with strong ethnographic, cultural, and social content, making it highly relevant to social anthropology
Ancient and Medieval Archaeology Studies · Ancient Near East History · Archaeology and Historical Studies · Biblical Studies and Interpretation · Byzantine Studies and History · Central European Literary Studies · Cultural and Sociopolitical Studies · Eurasian Exchange Networks · Historical and Cultural Studies of Poland · Historical and Linguistic Studies
Korespondencja profesora Ananiasza Zajączkowskiego do żony Nadziei 1954-1970
Artykuł analizuje wartość naukową korespondencji pomiędzy polskim orientalistą, prof. Ananiaszem Zajączkowskim, a jego żoną Nadzieją, prowadzonej w latach 1954–1970. Korpus obejmuje 129 listów wysyłanych podczas zagranicznych podróży naukowych Zajączkowskiego po Europie i Azji. Pisane po polsku listy dostarczają szczegółowych informacji o codziennym życiu wybitnego uczonego żyjącego w PRL, a zarazem aktywnie uczestniczącego w międzynarodowym życi…
Utworzenie katedry turkologii w Uniwersytecie Warszawskim i powierzenie jej Ananiaszowi Zajączkowskiemu
W Polsce międzywojennej orientalistyka rozwijała się we Lwowie i Krakowie. Ananiasz Zajączkowski był uczniem profesora Tadeusza Kowalskiego z U.J. Habilitował się w Warszawie w 1933 r. Otrzymał Katedrę Turkologii w Instytucie Orientalistycznym U.W. w 1934 r
Projekt „Cykl wydarzeń poświęconych prof. Ananiaszowi Zajączkowskiemu i kulturze Karaimów w Polsce”
W latach 2024-2025 Muzeum Azji i Pacyfiku im. Andrzeja Wawrzyniaka oraz Związek Karaimów Polskich zrealizowały wspólnie projekt "Cykl wydarzeń poświęconych prof. Ananiaszowi Zajączkowskiemu i kulturze Karaimów w Polsce”, dofinansowany z programu „Społeczna Odpowiedzialność Nauki” Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Koordynatorką projektu była Karolina Krzywicka, kustoszka w Muzeum Azji i Pacyfiku, a nadzór merytoryczny sprawowała Mariola A…
Współpraca profesora Ananiasza Zajączkowskiego (1903-1970) z Polskim Słownikiem Biograficznym
W artykule przedstawiono wielowątkową współpracę badacza Bliskiego Wschodu i turkologa profesora Uniwersytetu Warszawskiego Ananiasza Zajączkowskiego z monumentalnym wydawnictwem Polskim Słownikiem Biograficznym, redagowanym przez krakowski zespół uczonych w ramach Polskiej Akademii Umiejętności, a później Polskiej Akademii Nauk. Była ona realizowana poprzez pisanie biogramów postaci z kręgu zainteresowań badawczych uczonego, wskazywanie redakcji…
Karaimi troccy oczami Juliana Kurtza w 1847 r
Julian Kurtz opublikował w 1847 w czasopiśmie „Biblioteka Warszawska” relację ze swojej wizyty w Trokach, gdzie spotkał Karaimów. Bezpośrednie rozmowy i obserwacje zostały przez niego rozwinięte na podstawie lektury dzieła Tadeusza Czackiego, pierwszych opracowań Abrahama Firkowicza i innych. Artykuł Juliana Kurtza jest przykładem na naukowe i etnograficzne zainteresowania Karaimami w połowie XIX w
Kilka uwag o Karaimach w Warszawie (do 1940)
W końcu XIX w. w Warszawie mieszkało kilka rodzin Karaimów. W 1890 r. zakupiono grunt pod cmentarz karaimski na Woli. Kupców karaimskich handlujących tytoniem, łączyły związki biznesowe i towarzyskie z kupcami rosyjskimi. Po 1905 r. Karaimi przyjeżdżali do Warszawy na studia. W 1937 r. zapisano w Warszawie 7 Karaimów: J. Jutkiewicza, E. i M. Kobeckich. Sz. i J. Pileckich, A. Zajączkowskiego oraz J. Sulimowicza i E. Nowickiego. Prof. A.Zajączkowsk…
Wkład Ananiasza Zajączkowskiego w badania nad spuścizną kulturową Tatarów polskich
Artykuł omawia znaczenie badań Ananiasza Zajączkowskiego nad piśmiennictwem Tatarów polskich. Koncentruje się na przeprowadzonej przez turkologa analizie chamaiłu ze zbiorów Instytutu Orientalistycznego Uniwersytetu Warszawskiego (1951) oraz na opracowaniu Studia nad językiem staroosmańskim (1937). Autorka tekstu przedstawia wkład badacza w rozpoznanie wielojęzycznego i wielowarstwowego charakteru tatarskiego rękopisu oraz wskazuje ustalenia turk…
Karaimi krymscy w relacji Wilhelma von Massowa
Wilhelm von Massow, niemiecki publicysta i polityka o konserwatywnych poglądach, opublikował w 1902 r. swoje relację z podróży po południowych regionach Rosji i Kaukazie. Jego opis pozbawiony jest nacjonalistycznych i etnicznych uprzedzeń i skupia się na ukazaniu odmienności warunków życia i kultury. Widać to także w fragmencie ukazującym Krym, gdzie spotkał Karaimów. Tego rodzaju informacje, akcentujące związki Karaimów z Chazarami miały, wyrażo…
Folklor Karaimów polsko-litewskich w badaniach polskich turkologów
Folklor Karaimów polsko-litewskich nie stał się jak dotąd przedmiotem kompleksowego, wyczerpującego opracowania. Obiektem zainteresowania turkologów był przede wszystkim język, jednak w pracach polskich badaczy zajmujących się Karaimami można również znaleźć materiały o charakterze etnograficznym. Są one warte uwagi, gdyż dokumentują karaimską twórczość ludową, zwyczaje i obrzędy. W artykule przedstawiane są materiały o charakterze folklorystyczn…
Przedwojenna topografia Warszawy w biografii Ananiasza Zajączkowskiego
Artykuł podejmuje próbę rekonstrukcji przedwojennej topografii Warszawy związanej z biografią prof. Ananiasza Zajączkowskiego. Analiza oparta jest na identyfikacji konkretnych adresów zamieszkania, pracy naukowej i aktywności instytucjonalnej uczonego w okresie międzywojennym. Ujęcie topograficzne pozwala uporządkować chronologię jego stopniowego osadzania się w Warszawie: od pobytów rodzinnych i rozwiązań tymczasowych, przez adresy korespondency…
Obraz społeczności karaimskiej literaturze oraz w wybranych legendach karaimskich zebranych przez Abrahama Szyszmana
W Bibliotece Wróblewskich Litewskiej Akademii Nauk w Wilnie, w kolekcji Seraji Szapszała (F143) zachował się rękopiśmienny zeszyt Abrahama Szyszmana z opracowanymi przez niego w latach 30 i 40 dwudziestego wieku karaimskimi legendami krymskimi (14) i polsko-litewskimi (16). Niektóre legendy polsko-litewskie zostały przez zbieracza opatrzone rozbudowanym aparatem bibliograficznym. Analiza tekstów zebranych przez Abrahama Szyszmana, których akcja d…
Ku pamięci Tapaniego Harvianena (1944–2024)
Peculiarities of the Karaim Translation of the Bible
This work is the first attempt to explore the differences in Bible translation among the three Abrahamic faiths: Karaim, Rabbinic, and Christian. While existing studies on Karaim Bible translation focus primarily on linguistic aspects, they often overlook the contextual elements. It is intriguing to examine the nuances rooted in Karaim commentaries on the Bible, whether published in Leshon Kodesh or preserved in manuscripts
Karaimi w Kijowie, ich fabryki tytoniu i kienesa w XIX-XX wieku
W artykule przedstawiono historię osadnictwa karaimskiego w Kijowie począwszy od X wieku, ale głównie w drugiej połowie XIX i pierwszej połowie XX wieku, kiedy miasto znajdowało się na terenie Imperium Rosyjskiego. Następnie omawiana jest działalność zawodowa tego środowiska, obejmująca przede wszystkim produkcję i sprzedaż wyrobów tytoniowych, w którą zaangażowane były karaimskie rodziny, takie jak Kogen, Egiz i Duwan, aż do okresu przejęcia wła…
Pięcioksiąg w przekładzie na język karaimski” pod redakcją Michała Németha, korekta języka i uwspółcześnienie przekładu Halina Kobeckaitė we współpracy z Michałem Némethem, Bitik, Karaimska Oficyna Wy…
Słowa Przyjemności. Krymsko-karaimsko-turecka anonimowa rozprawa polemiczna przeciw rabinitom, chrześcijanom, muzułmanom oraz wolnomularzom z 1816 r
Niniejszy artykuł jest krytycznym wydaniem krymsko-karaimsko-tureckiej anonimowej rozprawy polemicznej zatytułowanej Igeret Imre Noʿam ‘Rozprawa Słowa Przyjemności’ przeciw rabinitom, chrześcijanom, muzułmanom i wolnomularzom, czyli ateistom. Jest to jedyna polemiczna rozprawa religijna i jedna z nielicznych rozpraw w ogóle napisana przez Karaimów w języku turkijskim. Zachowana w rękopisie i napisana lub skopiowana w 1816 r., jest najwcześniejszy…
Turkologia we wschodniej Europie i jej znaczenie dla mniejszości turkijskich. W 50. rocznicę śmierci prof. Ananiasza Zajączkowskiego i 80. rocznicę śmierci Leona Kryczyńskiego, red. Joanna Kulwicka-Ka…
Lexicographical and phraseological addenda to the existing Crimean Karaim dictionaries
This article focuses on presenting lexicographical and phraseological addenda to two well-known Crimean Karaim dictionaries by examining the Book of Numbers from a printed Crimean Karaim Bible translation published in Eupatoria in 1841. The presentation of these lexical items and expressions highlights the importance of exploring newly available transcriptions to uncover previously unlisted dictionary entries, thereby enriching the documentation …
Behind the Manuscript
The present paper delves into the exclusive South-Western Karaim translation of the Latter Prophets (ADub.III.83), a manuscript discovered in recent years in Poland. Copied by Jeshua Josef Mordkowicz (1802–1884) most probably in the latter half of the 19th century in Halych, this manuscript offers valuable insights into the phonological characteristics specific to Modern South-Western Karaim, distinguishing it from Mordkowicz’s earlier works. The…
Pragnę służyć Polsce”. Publiczne i okazjonalne wystąpienia hadżego Seraji Chana Szapszała, hachana Karaimów II Rzeczypospolitej z lat 1928-1936. Edycja źródłowa
Niniejszy tekst jest edycją źródłową sześciu wystąpień publicznych w języku polskim autorstwa hadżi Seraji Chana Szapszała, hachana Karaimów II Rzeczypospolitej, które pochodzą z lat 1928-1936, poprzedzonych wstępem. Trzy z nich są niedatowane i zostały napisane z okazji ingresu na stanowisko hachana, Święta 3 Maja i jubileuszu hazzana Szymona Firkowicza, a pochodzą z Biblioteki Litewskiej Akademii Nauk im. Wróblewskich w Wilnie. Natomiast trzy p…
Dekalog w karaimskich modlitewnikach i rękopisach
Jedną z podstaw religii karaimskiej stanowi Dekalog. Po karaimsku Dekalog jest nazywany On Sioźliari lub On Sioźliari Tieńriniń, w dosłownym tłumaczeniu kolejno ‘Dziesięć Słów’ i ‘Dziesięć Słów Boga’. Dekalog został zapisany w dwóch księgach biblijnych: w Księdze Wyjścia (20: 1–17) oraz w Księdze Powtórzonego Prawa (5: 6–21), a niniejszy artykuł skupia się na tekście z Księgi Wyjścia. Zajączkowski w swym popularnym Zarysie religii karaimskiej pod…
Lidia Okulewiczówna - zapomniana asystentka hadżego Serai Szapszała
W tekście jest przedstawiona sylwetka Lidii Okulewiczównej-Hansen, asystentki wybitnego turkologa i znawcy kultury Wschodu prof. Serai Szapszała. Tekst prezentuje działalność Koła Turkologów, które działało przy Instytucie Naukowo-Badawczym Europy Wschodniej w Wilnie. Krótko są przedstawione losy muzeum karaimskiego po II wojnie światowej: nacjonalizacja jego zbiorów i życie codzienne hadży Serai Szapszała
Przyczynek do biografii rodziny Durunczów
Tekst dotyczy wileńskiego okresu rodziny Izaaka Duruncza, właścicieli fabryki tytoniu i sklepu tytoniowego. Ukazuje losy wdowy, Bejmy Duruncza oraz ich dzieci – Nazły/Anastazji, Mojżesza i Samuela – jako spadkobierców, a także kontynuatorów działalności charytatywnej na rzecz rozbudowania kolonii karaimskiej w Wilnie
Meczet w Warszawie a Karaimi
Tatarzy obok Karaimów byli niewątpliwie najmniejszymi etnosem, który zasilił Wielkie Księstwo Litewskie w końcu XIV wieku. Obie grupy choć różniące się od siebie pozostawały w dość bliskiej relacji na przestrzeni wieków, a to z racji zamieszkiwania obok siebie, wchodzenia w relacje natury gospodarczej, czy w końcu pozostając „innymi” wobec większości. W niniejszym artykule chciałbym zaakcentować jeden z elementów wzajemnej współpracy i wzajemnego…
Lustracje i spisy rewizyjne podatników jako źródło do badań antroponimicznych, demograficznych i genealogicznych społeczności karaimskiej w XVIII i XIX wieku
Powstające dla celów podatkowych spisy ludności były sporządzane w sposób mniej lub bardziej regularny w I Rzeczpospolitej w XVIII wieku i w Imperium Rosyjskim począwszy od wieku XVIII aż do pierwszego powszechnego spisu ludności w 1898 roku. Dane zbierane przez spisujących (początkowo tylko liczbowo obejmujące gospodarstwa domowe) stopniowo były uszczegółowiane. Poddając je kompleksowej analizie, możemy prześledzić rozwój poszczególnych społeczn…
No prominent publications on this page.
Początki seminarium turkologicznego prof. Ananiasza Zajączkowskiego
Dokumenty z Archiwum Uniwersytetu Warszawskiego, wspomnienia Ireny Krudowskiej i Stanisławy Płaskowickiej oraz materiały pozostawione przez Stanisława Kryczyńskiego pozwalają rzucić nieco światła na pierwsze lata seminarium prof. A. Zajączkowskiego. Jako kierownik Katedry turkologicznej w Instytucie Orientalistycznym Uniwersytetu Warszawskiego, A. Zajączkowski uruchomił swoje seminarium jesienią 1933 r. Jego pierwszymi słuchaczami byli: Jan Reych…
Ananiasz Zajączkowski – orientalistyka przede wszystkim
Profesor dr hab. Ananiasz Zajączkowski w listopadzie 1945 został mianowany dyrektorem Instytutu Orientalistycznego UW na 5 lat. Powtórnie został dyrektorem w latach 1957-1961. Jego podstawowym zadaniem było stworzenie warunków do rozpoczęcia normalnego trybu nauczania. Od 1948 rozpoczyna pięcioletni cykl studiów w ramach którego wykształcił kilka pokoleń filologów orientalnych prowadzących badania dotyczące Wschodu Muzułmańskiego. W latach 1946-1…
Karaimi w publikacji Arkadija Tretiakowa Kupcy goroda Kieva
This paper is an extended review of Kupcy goroda Kieva (The Merchants of the City of Kiev), a book by Arkadiy Tretyakov published in Kiev 2017 (483 pp., ill.). The book, authored by a Kievan geographer, is based on an exhaustive analysis of the city’s archives. It contains a comprehensive list of merchants who ran various businesses in Kiev between 1836 and 1917. MIt includes more than 30 Karaims, mostly tobacco merchants. Identifying them is a d…
Listy Sergiusza Rudkowskiego do Profesora Tadeusza Kowalskiego
W niniejszym artykule przedstawiono korespondencję między Sergiuszem Rudkowskim (1873–1944), karaimskim literatem i działaczem społecznym, a Profesorem Tadeuszem Kowalskim (1889–1948), założycielem współczesnej orientalistki w Polsce. Listy powstały w okresie międzywojennym (między 1926 a 1939 rokiem) i dotyczą przede wszystkim spraw językowych i badań naukowych. Niestety zachowały się wyłącznie listy przesłane przez Rudkowskiego, a przechowywane…
Rolnicze święto «Orach toju» w obrzędowości Karaimów Wileńszczyzny okresu międzywojennego
Artykuł przedstawia karaimskie święto rolnicze zwane Orach toju. Obchodzono go jesienią w Trokach na Wileńszczyźnie w latach 1929-1939. Autor omówił jego pochodzenie, nazwę oraz przebieg uroczystości. Wykorzystano dostępne źródła archiwalne: relacje, korespondencję i zdjęcia. Święto przerwała II wojna światowa i nacjonalizacja pól karaimskich w Trokach. Mimo to Orach toju, świeckie dożynki, wpisały się w kulturę karaimską
L'Association des Karaïmes à Paris
At the beginning of the 1920s an active émigré community of 324 Karaims (275 Karaims from Crimea and 49 Karaims from Constantinople) had established itself in France. In 1923 they formed an organisation called the Karaims’ Association in Paris (Association des Karaïmes à Paris), headed by Salomon Krym and Boris Saratch. From its initial foundation until 1938, its goal was to promote mutual assistance, foster community ties and support the Karaim …
Dokument z 1824 roku z archiwum gminy karaimskiej w Łucku
W wieku XIX znaczna część łuckich Karaimów mieszkała nie w mieście, lecz w okolicznych wsiach, gdzie zajmowali się arenda karczm i młynów. Dokument z 1824 r. będący brudnopisem prośby dwóch karaimskich arendarzy ze wsi Mokowicze o zwolnienie ich z umowy, rzuca światło na warunki ekonomiczne, w jakich znajdowali się Karaimi i pozwala dodać nową nazwę do listy miejscowości, w których zaświadczono ich obecność
Ochrona karaimskiego dziedzictwa – międzynarodowa konferencja na Krymie (Sewastopol, 27 listopada 2020)
W dniu 27 listopada 2020 odbyła się druga międzynarodowa konferencja zatytułowana „Zagadnienia ochrony dziedzictwa kulturowego Karaimów” zorganizowana przez Stowarzyszenie Narodowo-Kulturowe Karaimów w Sewastopolu „Fidan”. Z powodów epidemicznych konferencję przeprowadzono on-line. W wydarzeniu wzięło udział około 60 osób z kilku krajów. Poniższe sprawozdanie zawiera podsumowania wystąpień wszystkich 17 prelegentów konferencji, którzy omawiali t…
Fritz Steiniger i jego badania nad Karaimami. Uwagi wstępne
The article represents a press release published in 1944 by Fritz Steiniger, a German racial scientist, in the German magazine titled „Natur und Volk”. A member of the fascist party, Steiniger published an article that questioned the Jewish origins of the Karaites and thus stood up for them during the Holocaust. Archival materials concerning Steiniger’s life and work are preserved in the archives of the University of Greifswald, where he worked. …
Dylematy integracyjne mniejszości karaimskiej
Historia Polski (Rzeczpospolitej Obojga Narodów) dowodzi, że możliwa jest pokojowa koegzystencja grup większościowych z mniejszościami reprezentującymi wyznania chrześcijańskie (Rusini, Ormianie, bracia czescy), różne wersje judaizmu (Karaimi, Żydzi rabiniczni) a nawet islam (Tatarzy). Koegzystencja ta przybierała różne formy. Jedni separowali się od większości, drudzy poddawali się jej wpływom w stopniu zagrażającym ich kulturowej i religijnej t…
Zagadnienia ochrony dziedzictwa kulturowego Karaimów
Po raz trzeci z rzędu w Sewastopolu na Krymie zorganizowano konferencję poświęconą dziedzictwu kulturowemu Karaimów. Planowane początkowo na wrzesień wydarzenie, zostało przeniesione na koniec roku i ostatecznie odbyło się 12 grudnia 2021 r. Ze względu na sytuację pandemiczną przeprowadzono je w trybie hybrydowym z wykorzystaniem platformy skype. Trzecia Międzynarodowa Konferencja pn. „Zagadnienia ochrony dziedzictwa kulturowego Karaimów” została…
Statut Muzeum Karaimskiego Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej
Artykuł przedstawia Statut Muzeum Karaimskiego, który został zatwierdzony przez Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego w 1938 roku. Akt ten stanowił podstawę prawną funkcjonowania Muzeum Karaimów w Trokach, które zostało zorganizowane dzięki wielkiemu zaangażowaniu hachan SeraSzapszała i całej społeczności karaimskiej w ostatnich latach przed wybuchem II wojny światowej
Mgr Nadzieja Rojecka (1898-1986), botanik i fitopatolog
W artykule przedstawiono dzieje życia i pracy naukowej Karaimki Nadziei Rojeckiej (1898-1986), która uzyskała magisterium z botaniki po studiach uniwersyteckich w Wilnie i Toruniu, a następnie pracowała w charakterze asystentki w Uniwersytecie Wileńskim i Toruńskim oraz w Stacji Ochrony Roślin w Wilnie i Toruniu, w końcu Instytucie Ochrony Roślin w Puławach. Należała w Polsce do wybitnych specjalistek w swojej dziedzinie badawczej
Status społeczny rodziny karaimskiej na przykładzie historii rodziny Kobeckich w XVII-XX w
Status społeczny Karaimów od czasów I Rzeczpospolitej do XIX w. wzbudza nieustające zainteresowanie badaczy. Skąpość źródeł historycznych w tym względzie wzbudza konieczność przeprowadzanie szczegółowych badań źródłowych oraz analiz porównawczych. Nie ulega wątpliwości, że społeczność karaimska, podobnie jak inne grupy mniejszościowe i większościowe była zróżnicowana pod względem majątkowym i społecznym. W niniejszej pracy autorka na przykładzie …
The etymology of Karaim kybyn ‘pie’
The article presents the etymology of Karaim kybyn ‘pie’ already proposed by Ananiasz Zajączkowski from a Turkic verb that is only evidenced in Turkish. The word kybyn is known only in Karaim. The same verb is thought to be a base of another derived word, kybty ‘scissors, shears’, which is attested in more Turkic languages from Old Turkic onwards. The etymology of kybty was also postulated by Ananiasz Zajączkowski and approved by later researcher…
Z prywatnego archiwum Aleksandra Mardkowicza
Publikacja przedstawia treść 18 listów napisanych w latach 1933–1939 przez czterech Karaimów z Poniewieża do znanego działacza społecznego, pisarza i wydawcy, Aleksandra Mardkowicza z Łucka. Korespondencja ta dostarcza unikatowych informacji o kontaktach pomiędzy Karaimami w Rzeczpospolitej Polskiej a zamieszkałymi na terenie Republiki Litewskiej w okresie, gdy pomiędzy oboma krajami nie było stosunków dyplomatycznych i nie działała wymiana poczt…
Wybrane źródła do dziejów gminy karaimskiej w Haliczu oraz jej prawnej pozycji w Cesarstwie Austriackim w XIX w
Wybór materiałów źródłowych dotyczących obowiązku służby wojskowej Karaimów w Cesarstwie Austriackim w XIX wieku. Załącznik pierwszy zawiera teksty przepisów urzędowych zwalniających ich ze służby z bronią. Drugi załącznik to teksty wystąpień publicznych Karaimów przed władzami. Materiały w języku niemieckim i polskim
Lustracje i spisy rewizyjne podatników jako źródło do badań antroponimicznych, demograficznych i genealogicznych społeczności karaimskiej w XVIII i XIX wieku
Powstające dla celów podatkowych spisy ludności były sporządzane w sposób mniej lub bardziej regularny w I Rzeczpospolitej w XVIII wieku i w Imperium Rosyjskim począwszy od wieku XVIII aż do pierwszego powszechnego spisu ludności w 1898 roku. Dane zbierane przez spisujących (początkowo tylko liczbowo obejmujące gospodarstwa domowe) stopniowo były uszczegółowiane. Poddając je kompleksowej analizie, możemy prześledzić rozwój poszczególnych społeczn…
Z archiwum Aleksandra Mardkowicza
Publikacja przedstawia w oryginale i w przekładzie na język polski treść 13 listów napisanych w latach 1933–1937 przez Zaracha Zarachowicza z Halicza do znanego działacza społecznego, pisarza i wydawcy, Aleksandra Mardkowicza z Łucka. Korespondencja ta rzuca światło na osobiste kontakty działaczy z Łucka i Halicza, dostarczając także informacji, aczkolwiek w ograniczonym zakresie, o ich poglądach na temat tożsamości Karaimów i zachowania języka k…
Lexicographical and phraseological addenda to the existing Crimean Karaim dictionaries
This article focuses on presenting lexicographical and phraseological addenda to two well-known Crimean Karaim dictionaries by examining the Book of Numbers from a printed Crimean Karaim Bible translation published in Eupatoria in 1841. The presentation of these lexical items and expressions highlights the importance of exploring newly available transcriptions to uncover previously unlisted dictionary entries, thereby enriching the documentation …
Behind the Manuscript
The present paper delves into the exclusive South-Western Karaim translation of the Latter Prophets (ADub.III.83), a manuscript discovered in recent years in Poland. Copied by Jeshua Josef Mordkowicz (1802–1884) most probably in the latter half of the 19th century in Halych, this manuscript offers valuable insights into the phonological characteristics specific to Modern South-Western Karaim, distinguishing it from Mordkowicz’s earlier works. The…
Pragnę służyć Polsce”. Publiczne i okazjonalne wystąpienia hadżego Seraji Chana Szapszała, hachana Karaimów II Rzeczypospolitej z lat 1928-1936. Edycja źródłowa
Niniejszy tekst jest edycją źródłową sześciu wystąpień publicznych w języku polskim autorstwa hadżi Seraji Chana Szapszała, hachana Karaimów II Rzeczypospolitej, które pochodzą z lat 1928-1936, poprzedzonych wstępem. Trzy z nich są niedatowane i zostały napisane z okazji ingresu na stanowisko hachana, Święta 3 Maja i jubileuszu hazzana Szymona Firkowicza, a pochodzą z Biblioteki Litewskiej Akademii Nauk im. Wróblewskich w Wilnie. Natomiast trzy p…
Dekalog w karaimskich modlitewnikach i rękopisach
Jedną z podstaw religii karaimskiej stanowi Dekalog. Po karaimsku Dekalog jest nazywany On Sioźliari lub On Sioźliari Tieńriniń, w dosłownym tłumaczeniu kolejno ‘Dziesięć Słów’ i ‘Dziesięć Słów Boga’. Dekalog został zapisany w dwóch księgach biblijnych: w Księdze Wyjścia (20: 1–17) oraz w Księdze Powtórzonego Prawa (5: 6–21), a niniejszy artykuł skupia się na tekście z Księgi Wyjścia. Zajączkowski w swym popularnym Zarysie religii karaimskiej pod…
Lidia Okulewiczówna - zapomniana asystentka hadżego Serai Szapszała
W tekście jest przedstawiona sylwetka Lidii Okulewiczównej-Hansen, asystentki wybitnego turkologa i znawcy kultury Wschodu prof. Serai Szapszała. Tekst prezentuje działalność Koła Turkologów, które działało przy Instytucie Naukowo-Badawczym Europy Wschodniej w Wilnie. Krótko są przedstawione losy muzeum karaimskiego po II wojnie światowej: nacjonalizacja jego zbiorów i życie codzienne hadży Serai Szapszała
Przyczynek do biografii rodziny Durunczów
Tekst dotyczy wileńskiego okresu rodziny Izaaka Duruncza, właścicieli fabryki tytoniu i sklepu tytoniowego. Ukazuje losy wdowy, Bejmy Duruncza oraz ich dzieci – Nazły/Anastazji, Mojżesza i Samuela – jako spadkobierców, a także kontynuatorów działalności charytatywnej na rzecz rozbudowania kolonii karaimskiej w Wilnie